Sanskrit Text in Telugu , Kannada, Gujarati, Devanagari, English

|| om tat sat||
ಸುಂದರಕಾಂಡ.
ಅಥ ನವಮಸ್ಸರ್ಗಃ

In the very beginning of ninth Sarga we again hear, "ಅಸಸಾದಾಥ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರನಿವೇಶನಮ್" (9.04), that the "Lakshmivan" namely Hanuman, entered the palace complex of Ravana, the King of Rakshasas.

Describing of the wealth of Ravana, the poet says that the riches present in that palace are equivalent to or exceeding ("ತಾದೃಶೀ ತದ್ವಿಶಿಷ್ಟಾ ವಾ" - 9.09) those available with Kubera, Yama or Varuna .

The "ಗಂಧಸ್ತ್ವಂ", or the sweet scents were floating in that palace. They were inviting Hanuman as though he was a relative being invited. Where were they leading him? "ತತ್ರ ಯತ್ರ ಸ ರಾವಣ" (9.21) - " to that place where Ravana is !

Again mesmerized by the display of opulence Hanuman wondered," ಸ್ವರ್ಗೋಯಂ ದೇವಲೋಕೋಯಂ" (9.31). "Is this heaven, or the abode of Devas or the abode of Indra". Those are- ಭೋಗ ಲೋಕಾಃ; These are places where people enjoy the fruits of their works. Each one exceeding the other in opulence. Hanuman's wonder also grew in leaps and bounds.

There Hanuman saw "ಸಹಸ್ರಂ ವರ ನಾರೀಣಾಂ" (9.34). Thousands of women; Women in their best attires and in different poses. They are Ravana's wives. All of whom are willingly married to Ravana infatuated by his power or beauty. The search goes on like this. But Hanuman does not find Sita

Now we will continue with word meanings of all Slokas

||Sloka 9.01||

ತಸ್ಯಾಲಯ ವರಿಷ್ಟಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ವಿಪುಲಮಾಯತಮ್|
ದದರ್ಶ ಭವನಂ ಶ್ರೇಷ್ಟಂ ಹನುಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ||9.01||

ಸ|| ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ಹನುಮಾನ್ ತಸ್ಯ ಆಲಯವರಿಷ್ಠಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ವಿಪುಲಂ ಆಯತಂ ಭವನಂ ಶ್ರೇಷ್ಟಂ ದದರ್ಶ||

||Sloka meanings||

ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ಹನುಮಾನ್ ದದರ್ಶ -
Hanuman, the son of wind god saw
ತಸ್ಯ ಆಲಯವರಿಷ್ಠಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ -
in the middle of the main building
ವಿಪುಲಂ ಆಯತಂ ಶ್ರೇಷ್ಟಂ ಭವನಂ -
a spacious mansion, best among all the mansions.

||Sloka summary||

"Hanuman, the son of wind god, saw in the middle of the main building a spacious mansion, best among all the mansions." ||9.01||

TiKa Traya text reads ವಿಮಲಮಾಯತಂ instead of ವಿಪುಲಮಾಯತಂ; there is no great difference in the summary of the meanings

||Sloka 9.02||

ಅರ್ಥಯೋಜನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಮ್ ಆಯತಂ ಯೋಜನಂ ಹಿ ತತ್|
ಭವನಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಬಹುಪ್ರಾಸಾದಸಂಕುಲಮ್||9.02||

ಸ|| ತತ್ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭವನಂ ಬಹುಪ್ರಾಶಾದ ಸಂಕುಲಂ ಅರ್ಥ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಮ್ ಯೋಜನಂ ಆಯತಮ್ ( ಅಸ್ತಿ)||

||Sloka meanings||

ತತ್ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭವನಂ -
the palace of the king of Rakshasas
ಬಹುಪ್ರಾಶಾದ ಸಂಕುಲಂ -
a conglomeration of many palaces
ಅರ್ಥ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಮ್ ಯೋಜನಂ ಆಯತಮ್ -
half a Yojana width and a yojana long

||Sloka summary||

ತಾ|| ಒಕ ಯೋಜನಮು ಪೊಡವು ಅರ ಯೋಜನಮು ವೆಡಲ್ಪು ಗಲ ಆ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರುನಿ ಭವನಮು ಅನೇಕಮೈನ ಪ್ರಾಸಾದಮುಲತೋ ಕೂಡಿಯುನ್ನದಿ.||9.02||

"The palace of the king of Rakshasas, is a conglomeration of many palaces. It is half a Yojana width and a yojana long."||9.02||

||Sloka 9.03||

ಮಾರ್ಗಮಾಣಸ್ತು ವೈದೇಹೀಂ ಸೀತಾಂ ಆಯತಲೋಚನಾಮ್|
ಸರ್ವತಃ ಪರಿಚಕ್ರಾಮ ಹನುಮಾನ್ ಅರಿಸೂದನಃ||9.03||

ಸ|| ಅರಿಸೂದನಃ ಹನುಮಾನ್ ಆಯತಲೋಚನಂ ವೈದೇಹೀಂ ಸೀತಾಂ ಮಾರ್ಗಮಾಣಃ ತು ಸರ್ವತಃ ಪರಿಚಕ್ರಾಮ||

||Sloka meanings||

ಅರಿಸೂದನಃ ಹನುಮಾನ್ -
Hanuman who can subdue all enemies
ಆಯತಲೋಚನಂ ವೈದೇಹೀಂ ಸೀತಾಂ ಮಾರ್ಗಮಾಣಃ -
in search of the wide eyed Sita
ಸರ್ವತಃ ಪರಿಚಕ್ರಾಮ - went all around

||Sloka summary||

Hanuman who can subdue all enemies in search of the wide eyed Sita went all around in search of Sita.||9.03||

||Sloka 9.04||

ಉತ್ತಮಮ್ ರಾಕ್ಷಸಾವಾಸಂ ಹನುಮಾನ್ ಅವಲೋಕಯನ್|
ಅಸಸಾದಾಥ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರನಿವೇಶನಮ್||9.04||

ಸ|| ಅಥ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ಹನುಮಾನ್ ಉತ್ತಮಂ ರಾಕ್ಷಸಾವಾಸಂ ಅವಲೋಕಯನ್ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ನಿವೇಶನಂ ಅಸಸಾದ||

||Sloka meanings||

ಅಥ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ಹನುಮಾನ್ -
Then Hanuman endowed with riches
ಉತ್ತಮಂ ರಾಕ್ಷಸಾವಾಸಂ ಅವಲೋಕಯನ್-
seeing the Rakshasa complex
ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ನಿವೇಶನಂ ಅಸಸಾದ -
entered the palace of the king

||Sloka summary||

Then Hanuman endowed with riches of strength reached the palace of the King of Rakshasas.||9.04||

'ಅಸಸಾದಾಥ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರನಿವೇಶನಮ್' ಅನಿ ಇದಿ ಮೂಡವಸಾರಿ ವಿಂಟುನ್ನಾಮು.

In the first few lines we hear for the third time

"ಅಸಸಾದಾಥ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರನಿವೇಶನಮ್" || " ,
"Lakshmivan Hanuman enters the palace of the King of Rakshasas". This line has now appeared three times.

It is as though he entered the third level of that Palace complex . In the eighth Sarga we heard about the search for Self The 'Self', hidden within the five sheaths ( Pancha Kosa). Now when Hanuman reached the third level, it is as though he entered the third sheath, namely the Manomaya Kosa.

In the first Sarga we heard that
"ರಾವಯತಿ ಅಸತ್ ಪ್ರಲಾಪಾನ್ ಕಾರಯತಿ ಇತಿ ರಾವಣಃ".
Here "ರಾವಯತಿ" meaning one who awakens your instincts to "rave",
"ಅಸತ್ ಪ್ರಲಾಪಾನ್ ಕಾರಯತಿ" meaning one who makes you rave about "me" and "mine",
both define that one as Ravana !

In reality the one that makes us think of "me and mine", the one that makes us rave, bringing "ego" into forefront is our mind. Mind is the seed bed of all thoughts. So Ravana effectively is none other than our own mind. Entering the Ravana chambers is like entering the sheath of mind, - the Manomaya Kosa.
Ravana's palace is the Manomaya Kosa.

||Sloka 9.05||

ಚತುರ್ವಿಷಾಣೈರ್ದ್ವಿರದೈಃ ತ್ರಿವಿಷಾಣೈಃ ತಥೈವ ಚ|
ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಮಸಂಬಾಧಂ ರಕ್ಷ್ಯಮಾಣಮುದಾಯುಧೈಃ ||9.05||

ಸ|| ( ತತ್ ಭವನಂ) ಚತುರ್ವಿಷಾಣೈಃ ತಥೈವ ತ್ರಿವಿಷಾಣೈಃ ದ್ವಿರದೈಃ ಗಜೈಃ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಅಸಂಬಾಧಂ ಉದಾಯುಧೈಃ ರಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ (ಅಸ್ತಿ)||

||Sloka meanings||

ಚತುರ್ವಿಷಾಣೈಃ ತಥೈವ ತ್ರಿವಿಷಾಣೈಃ ದ್ವಿರದೈಃ ಗಜೈಃ -
elephants with four tusks , three tusks and two tusks
ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ - surrounded by
ಅಸಂಬಾಧಂ ಉದಾಯುಧೈಃ ರಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ-
guarded by armed Rakshasas holding weapons

||Sloka summary||

That palace was guarded by armed Rakshasas and elephants with four tusks , three tusks and two tusks.||9.05||

||Sloka 9.06||

ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಶ್ಚ ಪತ್ನೀಭೀ ರಾವಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನಮ್|
ಅಹೃತಾಭಿಶ್ಚ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ರಾಜಕನ್ಯಾಭಿರಾವೃತಮ್||9.06||

ಸ|| (ತತ್) ರಾವಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನಂ ಪತ್ನೀಭಿಃ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ಆಹೃತಾಭಿಃ ರಾಜಕನ್ಯಾಶ್ಚ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಶ್ಚ ಆವೃತಮ್|

||Sloka meanings||

ತತ್) ರಾವಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನಂ ಆವೃತಮ್ -
that palace of Ravana was full
ಪತ್ನೀಭಿಃ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ಆಹೃತಾಭಿಃ ರಾಜಕನ್ಯಾಶ್ಚ -
with his wives, princesses brought by him after winning them over
ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಶ್ಚ - and Rakshasa women

||Sloka summary||

"That palace of Ravana was full with his wives, princesses brought by him after winning them over (in a battle) and other Rakshasa women." ||9.06||

||Sloka 9.07||

ತನ್ನಕ್ರಮಕರಾಕೀರ್ಣಂ ತಿಮಿಙ್ಗಿಲಝಷಾಕುಲಮ್|
ವಾಯುವೇಗ ಸಮಾಧೂತಂ ಪನ್ನಗೈರಿವ ಸಾಗರಮ್||9.07||

ಸ||(ತತ್ ರಾವಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನಮ್) ನಕ್ರಮಕರಾಕೀರ್ಣಂ ತಿಮಿಙ್ಗಿಳಝುಷಾಕುಲಮ್ ವಾಯುವೇಗ ಸಮಾಧೂತಂ ಪನ್ನಗೈಃ ಸಾಗರಂ ಇವ (ಅಸ್ತಿ)||

||Sloka meanings||

ನಕ್ರಮಕರಾಕೀರ್ಣಂ ತಿಮಿಙ್ಗಿಳಝುಷಾಕುಲಮ್ -
filled with crocodiles, sharks, whales and fish
ಪನ್ನಗೈಃ - serpents
ವಾಯುವೇಗ ಸಮಾಧೂತಂ ಸಾಗರಂ ಇವ-
sea shaken by the force of wind

||Sloka summary||

That Ravana's palace looked like an ocean full of crocodiles, sharks as well as whales and shaken by the wind . ||9.08||

||Sloka 9.08,9||

ಯಾಹಿ ವೈಶ್ರವಣೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಯಾ ಚನ್ದ್ರೇ ಹರಿವಾಹನೇ|
ಸಾರಾವಣಗೃಹೇ ಸರ್ವಾ ನಿತ್ಯಮೇವಾನಪಾಯಿನೀ||9.08||

ಸ|| ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವೈಶ್ರವಣೇ ಯಾ ಹರಿವಾಹನೇ ಇನ್ದ್ರೇ ಚ (ಅಸ್ತಿ) ಸಾ ಸರ್ವಾ ರಾವಣಗೃಹೇ ನಿತ್ಯಮೇವ ಅನಪಾಯಿನೀ (ಅಸ್ತಿ)||

Rama Tika says - ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ವೈಶ್ರವಣೇ ಕುಬೇರೇ ಹರಿವಾಹನೇ ಹರಿತಾಸ್ವರೂಪವಾಹನವತಿ ಇನ್ದ್ರೇಚ ಸಾ ಅನಪಾಯಿನೀ ವಿನಾಶರಹಿತಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ರಾವಣ ಗೃಹೇ ನಿತ್ಯಮೇವ ವಸತೀ ಇತಿ ಶೇಷಃ|

||Sloka meanings||

ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವೈಶ್ರವಣೇ -
wealth was possessed by Vaisravana ( son of Vishrava, Kubera)
ಯಾ ಹರಿವಾಹನೇ ಇನ್ದ್ರೇ ಚ -
wealth possessed by Indra who rides the chariot drawn by green horses
ಸಾ ಸರ್ವಾ ರಾವಣಗೃಹೇ -
there in the house of Ravana
ನಿತ್ಯಮೇವ ಅನಪಾಯಿನೀ - always present

||Sloka summary||

All of the wealth was possessed by Vaisravana ( son of Vishrava, Kubera), and Indra who rides chariot drawn by green horses, was always there in the house of Ravana

||Sloka 9.09||

ಯಾ ಚ ರಾಜ್ಞಃ ಕುಬೇರಸ್ಯ ಯಮಸ್ಯ ವರುಣಸ್ಯ ಚ|
ತಾದೃಶೀ ತದ್ವಿಶಿಷ್ಟಾ ವಾ ಋದ್ಧೀ ರಕ್ಷೋಗೃಹೇ ಷ್ವಿಹ||9.09||

ಸ|| ರಾಜ್ಞಃ ಕುಬೇರಸ್ಯ ಯಾ ವರುಣಸ್ಯ ಯಾ ಯಮಸ್ಯ ಋದ್ಧಿಃ ತಾದೃಶೀ ತದ್ವಿಶಿಷ್ಠಾ ವಾ (ಋದ್ಧಿಃ) ಇಹ ರಕ್ಷೋ ಗೃಹೇ (ಅಸ್ತಿ)||

||Sloka meanings||

ರಾಜ್ಞಃ ಕುಬೇರಸ್ಯ ಯಾ ವರುಣಸ್ಯ ಯಾ ಯಮಸ್ಯ -
( wealth) of Kubera, Varuna or Yama
ಋದ್ಧಿಃ ತಾದೃಶೀ ತದ್ವಿಶಿಷ್ಠಾ ವಾ -
wealth that is equal or more exquisite
ಇಹ ರಕ್ಷೋ ಗೃಹೇ - is in this Rakshasa's palace

||Sloka summary||

"Such wealth or more exquisite wealth as possessed by Kubera, Varuna or Yama was available in the house of the Rakshasa king." ||9.09||

||Sloka 9.10||

ತಸ್ಯ ಹರ್ಮ್ಯಸ್ಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಂ ವೇಶ್ಮ ಚಾನ್ಯತ್ಸುನಿರ್ಮಿತಮ್|
ಬಹುನಿರ್ಯೂಹ ಸಂಕೀರ್ಣಂ ದದರ್ಶ ಪವನಾತ್ಮಜಃ||9.10||

ಸ|| ಪವನಾತ್ಮಜಃ ತಸ್ಯ ಹರ್ಮ್ಯಸ್ಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಂ ಅನ್ಯತ್ ಬಹುನಿರ್ಯೂಹಸಂಕೀರ್ಣಮ್ ಸುನಿರ್ಮಿತಂ ವೇಶ್ಮ ದದರ್ಶ||

||Sloka meanings||

ಪವನಾತ್ಮಜಃ - the son of wind god
ತಸ್ಯ ಹರ್ಮ್ಯಸ್ಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಂ -
in the middle of those palaces
ಅನ್ಯತ್ ಬಹುನಿರ್ಯೂಹಸಂಕೀರ್ಣಮ್ ಸುನಿರ್ಮಿತಂ ವೇಶ್ಮ -
another palace in a well-built complex of mansions
ದದರ್ಶ - saw

||Sloka summary||

"The son of wind god saw in the middle of those palaces , a palace in a well-built complex of mansions mansions."||9.10||

||Sloka 9.11||

ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽರ್ಥೇ ಕೃತಂ ದಿವ್ಯಂ ದಿವಿ ಯದ್ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ|
ವಿಮಾನಂ ಪುಷ್ಪಕಂ ನಾಮ ಸರ್ವರತ್ನವಿಭೂಷಿತಮ್||9.11||

ಸ||ಪುಷ್ಪಕಂ ನಾಮ ವಿಮಾನಂ ಸರ್ವ ರತ್ನ ವಿಭೂಷಿತಂ ದಿವ್ಯಂ ಯತ್ ಬ್ರಹ್ಮಣೋರ್ಥೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ಕೃತಂ (ಅಸ್ತಿ) ||

||Sloka meanings||

ಪುಷ್ಪಕಂ ನಾಮ ವಿಮಾನಂ -
Ariel vehicle by name Pushpaka
ಸರ್ವ ರತ್ನ ವಿಭೂಷಿತಂ ದಿವ್ಯಂ -
decorated with all kinds of gems and wonderful
ಯತ್ ಬ್ರಹ್ಮಣೋರ್ಥೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ಕೃತಂ - which was built for Brahma by Vishwakarma

||Sloka summary||

"There was a wonderful aerial chariot by name Pushpaka, which was built for Brahma by Vishwakarma." ||9.11||

||Sloka 9.12||

ಪರೇಣ ತಪಸಾ ಲೇಭೇ ಯತ್ಕುಬೇರಃ ಪಿತಾಮಹಾತ್|
ಕುಬೇರಮೋಜಸಾ ಜಿತ್ವಾ ಲೇಭೇ ತದ್ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ||9.12||

ಸ|| ( ತತ್ ವಿಮಾನಂ) ಕುಬೇರಃ ಪಿತಾಮಹಾತ್ ಪರೇಣ ತಪಸಾ ಲೇಭೇ| ಕುಬೇರಂ ಓಜಸಾ ಜಿತ್ವಾ ತತ್ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ಲೇಭೇ ||

||Sloka meanings||

ಕುಬೇರಃ ಪಿತಾಮಹಾತ್ ಲೇಭೇ-
obtained by Kubera from the Grandsire ( Brahma)
ಪರೇಣ ತಪಸಾ -
by supreme penance
ಕುಬೇರಂ ಓಜಸಾ ಜಿತ್ವಾ -
Defeating Kubera with his prowess
ತತ್ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ಲೇಭೇ - Ravana acquired the same

||Sloka summary||.

"That (aerial chariot) was obtained by Kubera from the Grandsire ( Brahma) by supreme penance. Defeating Kubera with his prowess Ravana acquired the same" ||9.12||

||Sloka 9.13,14||

ಈಹಾಮೃಗ ಸಮಾಯುಕ್ತೈಃ ಕಾರ್ತಸ್ವರಹಿರಣ್ಮಯೈಃ|
ಸುಕೃತೈರಾಚಿತಂ ಸ್ತಮ್ಭೈಃ ಪ್ರದೀಪ್ತಮಿವ ಚ ಶ್ರಿಯಾ||9.13||
ಮೇರುಮನ್ದರಸಂಕಾಶೈ ರುಲ್ಲಿಖದ್ಭಿ ರಿವ್ವಾಮ್ಬರಮ್|
ಕೂಟಾಗಾರೈ ಶ್ಶುಭಾಕಾರೈಃ ಸರ್ವತಃ ಸಮಲಂಕೃತಮ್||9.14||

ಸ|| ಈಹಾಮೃಗಸಮಾಯುಕ್ತೈಃ ಕಾರ್ತಸ್ವರಹಿರಣ್ಮಯೈಃ ಸುಕೃತೈಃ ಸ್ತಮ್ಭೈಃ ಶ್ರಿಯಾ ಪ್ರದೀಪ್ತಂ ಇವ ಮೇರುಮಂದರ ಸಂಕಾಶೈಃ ಉಲ್ಲಿಖದ್ಭಿರಿವ ಅಮ್ಬರಂ ಸರ್ವತಃ ಶುಭಾಕಾರೈಃ ಕೂಟಾಗಾರೈಃ ಸಮಲಂಕೃತಂ ( ಅಸ್ತಿ)

||Sloka meanings||

ಈಹಾಮೃಗಸಮಾಯುಕ್ತೈಃ -
with carved images of wolves
ಕಾರ್ತಸ್ವರಹಿರಣ್ಮಯೈಃ -
made of two types of
ಸುಕೃತೈಃ ಸ್ತಮ್ಭೈಃ ಶ್ರಿಯಾ ಪ್ರದೀಪ್ತಂ -
with finely built pillars lustrous as though blazing
ಇವ ಮೇರುಮಂದರ ಸಂಕಾಶೈಃ -
like mount Meru and Mandara
ಉಲ್ಲಿಖದ್ಭಿರಿವ ಅಮ್ಬರಂ -
as though scraping the sky
ಸರ್ವತಃ ಶುಭಾಕಾರೈಃ ಕೂಟಾಗಾರೈಃ ಸಮಲಂಕೃತಂ -
auspicious and graced with a number of pleasure houses all over

||Sloka summary||

Blazing with images of wolves and finely built pillars made of Hiranmaya and Kartasvara (two types of gold), as if touching the sky and with multitude of pleasure houses, that auspicious aerial car was resembling the Meru and Mandara mountains. ||9.14||

||Sloka 9.15||

ಜ್ವಲನಾರ್ಕ ಪ್ರತೀಕಾಶಂ ಸುಕೃತಮ್ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ|
ಹೇಮಸೋಪಾನ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಚಾರುಪ್ರವರ ವೇದಿಕಮ್||9.15||

ಸ|| ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ಸುಕೃತಂ ಜ್ವಲನಾರ್ಕಪ್ರತೀಕಾಶಂ ಹೇಮಸೋಪಾನ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಚಾರುಪ್ರವರ ವೇದಿಕಮ್ (ಅಸ್ತಿ)||

||Sloka meanings||

ಜ್ವಲನಾರ್ಕಪ್ರತೀಕಾಶಂ -
glowing like fire and the Sun
ಹೇಮಸೋಪಾನ ಸಂಯುಕ್ತಂ -
with golden staircases
ಚಾರುಪ್ರವರ ವೇದಿಕಮ್ -
with beautiful platforms
ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ಸುಕೃತಂ -
built by Vishwakarma

||Sloka summary||

"(It was )glowing like fire and the Sun , it was well built by Vishwakarma with golden staircases and many platforms."
||9.15||

||Sloka 9.16||

ಜಾಲಾವಾತಾಯನೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಕಾಂಚನೈಸ್ಸ್ಪಾಟಿಕೈರಪಿ|
ಇನ್ದ್ರನೀಲ ಮಹಾನೀಲ ಮಣಿ ಪ್ರವರ ವೇದಿಕಮ್||9.16||

ಸ|| (ತತ್ ವಿಮಾನಂ) ಕಾಂಚನೈಃ ಸ್ಫಾಟಿಕೈರಪಿ ಜಾಲವಾತಾಯನೈಃ ಯುಕ್ತಂ ಇನ್ದ್ರ ನೀಲ ಮಹಾನೀಲ ಮಣಿ ಪ್ರವರ ವೇದಿಕಮ್ ಅಸ್ತಿ||

||Sloka meanings||

ಕಾಂಚನೈಃ ಸ್ಫಾಟಿಕೈರಪಿ -
of gold and crystals also
ಜಾಲವಾತಾಯನೈಃ ಯುಕ್ತಂ -
windows with lattices
ಇನ್ದ್ರ ನೀಲ ಮಹಾನೀಲ ಮಣಿ -
with Indraneela and Mahaneela sapphires
ಪ್ರವರ ವೇದಿಕಮ್ - embedded platforms

||Sloka summary||

"With lattice windows made of gold and crystals, the platforms were embedded with Indraneela and Mahaneela sapphires." ||9.16||

||Sloka 9.17||

ವಿದ್ರುಮೇಣ ವಿಚಿತ್ರೇಣ ಮಣಿಭಿಶ್ಚಮಹಾಧನೈಃ|
ನಿಸ್ತುಲಾಭಿಶ್ಚ ಮುಕ್ತಾಭಿಃ ತಲೇನಾಭಿ ವಿರಾಜಿತಮ್||9.17||

ಸ||ವಿಚಿತ್ರೇಣ ವಿದ್ರುಮೇಣ ಮಹಾಧನೈಃ ಮಣಿಭಿಶ್ಚ ನಿಸ್ತುಲಾಭಿಃ ಮುಕ್ತಾಭಿಃ ತಲೇನ ಅಭಿವಿರಾಜಿತಮ್ ಅಸ್ತಿ ||

||Sloka meanings||

ವಿದ್ರುಮೇಣ ವಿಚಿತ್ರೇಣ - with colorful corals
ಮಣಿಭಿಶ್ಚಮಹಾಧನೈಃ - very precious gems
ನಿಸ್ತುಲಾಭಿಶ್ಚ ಮುಕ್ತಾಭಿಃ- incomparable pearls
ತಲೇನಾಭಿ ವಿರಾಜಿತಮ್ - the floor (on Pushpaka) is shining

||Sloka summary||

"The floor (of the arial vehicle) is shining bright with colorful corals and very precious gems, and incomparable pearls." ||9.17||

||Sloka 9.18||

ಚನ್ದನೇನ ಚ ರಕ್ತೇನ ತಪನೀಯನಿಭೇನ ಚ|
ಸುಪುಣ್ಯಗನ್ಧಿನಾಯುಕ್ತಂ ಆದಿತ್ಯತರುಣೋಪಮಮ್||9.18||

ಸ|| ರಕ್ತೇನ ಚನ್ದನೇನ ತಪನೀಯನಿಭೇನ ಚ ಸುಪುಣ್ಯಗನ್ಧಿನಾ ಯುಕ್ತಂ ಆದಿತ್ಯ ತರುಣೋಪಪಮಂ (ಅಸ್ತಿ)||

||Sloka meanings||

ರಕ್ತೇನ ಚನ್ದನೇನ ಸುಪುಣ್ಯಗನ್ಧಿನಾ ಯುಕ್ತಂ -
with fragrant red Sandal
ತಪನೀಯನಿಭೇನ ಆದಿತ್ಯತರುಣೋಪಮಮ್ -
shining bright with molten gold
ಆದಿತ್ಯತರುಣೋಪಮಮ್ -
comparable to rising Sun.

||Sloka summary||

" With fragrant red Sandal, shining bright with molten gold comparable to rising Sun." ||9.18||

||Sloka 9.19||

ಕೂಟಾಗಾರೈರ್ವರಾಕಾರೈಃ ವಿವಿಧೈಃ ಸಮಲಂಕೃತಮ್|
ವಿಮಾನಂ ಪುಷ್ಪಕಂ ದಿವ್ಯಂ ಆರುರೋಹ ಮಹಾಕಪಿಃ||9.19||

ಸ|| ವಿವಿಧೈಃ ವರಾಕರೈಃ ಕೂಟಾಗಾರೈಃ ಸಮಲಂಕೃತಂ ದಿವ್ಯಂ ಪುಷ್ಪಕಂ ವಿಮಾನಂ ಮಹಾಕಪಿಃ ಆರುರೋಹ||

||Sloka meanings||

ಕೂಟಾಗಾರೈರ್ವರಾಕಾರೈಃ ವಿವಿಧೈಃ -
consisting of many corridors of wonderful forms.
ಸಮಲಂಕೃತಂ - decorated with
ದಿವ್ಯಂ ಪುಷ್ಪಕಂ ವಿಮಾನಂ -
celestial Pushpaka arial vehicle
ಮಹಾಕಪಿಃ ಆರುರೋಹ - Hanuman ascended

||Sloka summary||

"Hanuman ascended that wonderful Pushpaka well decked with many wonderful corridors of different forms." ||9.19||

||Sloka 9.20||

ತತ್ರಸ್ಥ ಸ್ಸ ತದಾ ಗನ್ಧಂ ಪಾನಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ನಸಂಭವಮ್|
ದಿವ್ಯಂ ಸಮ್ಮೂರ್ಛಿತಂ ಜಿಘ್ರ ದ್ರೂಪವಂತ ಮಿವಾನಲಮ್||9.20||

ಸ||ಸಃ ತದಾ ತತ್ರಸ್ಥಃ ಪಾನಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ನಸಂಭವಂ ಸಮ್ಮೂರ್ಛಿತಂ ರೂಪವಂತಂ ಅನಿಲಮಿವ ದಿವ್ಯಂ ಗಂಧಂ ಜಿಘ್ರತ್ ||

||Sloka meanings||

ಸಃ ತದಾ ತತ್ರಸ್ಥಃ -
he standing there
ಪಾನಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ನಸಂಭವಂ-
rising from food and drinks
ಸಮ್ಮೂರ್ಛಿತಂ - intoxicating
ರೂಪವಂತಂ ಅನಿಲಮಿವ -
as if giving form to the wind
ದಿವ್ಯಂ ಗಂಧಂ ಜಿಘ್ರತ್ -
smelt divine fragrance

||Sloka summary||

"Standing there, Hanuman smelt divine fragrance rising from food and drinks, which was intoxicating and spread as if to give shape to the wind."||9.20||

||Sloka 9.21||

ಸ ಗನ್ಧಸ್ತ್ವಂ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಂ ಬನ್ಧುರ್ಬನ್ಧುಮಿವೋತ್ತಮಮ್|
ಇತ ಏಹೀ ತ್ಯುವಾಚೇನ ತತ್ರ ಯತ್ರ ಸ ರಾವಣಃ||9.21||

ಸ|| ಸ ಗಂಧಃ ತಂ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಂ ಯತ್ರ ಸರಾವಣಃ ತತ್ರ ಇತಃ ಏಹಿ ಇತಿ ಉತ್ತಮಂ ಬಂಧುಂ ಬಂಧುರಿವ ಉವಾಚ ||

ತಿಲಕ ಟೀಕಾಲೋ - ಯತ್ರ ಸ ರಾವಣಃ ತತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಇತ ಏಹಿ ಇತ್ಯುವಾಚೇವ ಉಕ್ತ ಗುಣವಾಯುಃ ಕರ್ತಾ ದಿವ್ಯಗನ್ಧೇನ ರಾವಣ ಶಯನ ಗೃಹಂ ಜ್ಞಾತವಾನ್ ಇತ್ಯರ್ಥಃ ; ತತಃ ತಸ್ಮಾತ್ ಪುಷ್ಪಕಾತ್ ಅವರುಹ್ಯ ಗನ್ಧಾನುಮಿತಾಂ ತಾಂ ರಾವಣ ಶಾಲಾಂ ಪ್ರಶ್ಥಿತಃ ತಾಂ ಶಾಲಾಂ ದದರ್ಶ.

||Sloka meanings||

ಸ ಗಂಧಃ - that fragrance
ತಂ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಂ - that mighty Hanuman
ಉತ್ತಮಂ ಬಂಧುಂ ಬಂಧುರಿವ ಉವಾಚ -
like a close relative inviting a relative said
ತತ್ರ ಇತಃ ಏಹಿ ಯತ್ರ ಸರಾವಣಃ ಇತಿ -
come here where Ravana is

||Sloka summary||

"That fragrance was as though inviting the mighty Hanuman like relative inviting kith and kin saying "come here" and leading him to Ravana's chambers." ||9.21||

||Sloka 9.22||

ತತ ಸ್ಥಾಂ ಪ್ರಸ್ಥಿತಶ್ಶಾಲಾಮ್ ದದರ್ಶ ಮಹತೀಂ ಶುಭಾಮ್|
ರಾವಣಸ್ಯ ಮನಃ ಕಾನ್ತಾಂ ಕಾನ್ತಾಮಿವ ವರಸ್ತ್ರಿಯಮ್||9.22||

ಸ|| ತತಃ ಪ್ರಸ್ಥಿತಃ ಮಹತೀಂ ಶುಭಾಂ ಶಾಲಾಂ ದದರ್ಶ ತತ್ ವರಸ್ತ್ರಿಯ ಕಾಂತಾಮಿವ ಮನಃ ಕಾಂತಾಂ ರಾವಣಸ್ಯ ||

Rama Tika says - ತತಃ ರಾವಣ ಸಮೀಪಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಿತೋ ಹನುಮಾನ್ ಕಾನ್ತಾಂ ಶೋಭಿತಾಮ್ವರಸ್ತ್ರಿಯಮಿವ ರಾವಣಸ್ಯ ಮಹಾಕಾನ್ತಾಮ್ ಅತೀಚ್ಛಾವಿಷಯೀಭೂತಾಂ ಶಾಲಾಂ ದದರ್ಶ

||Sloka meanings||

ತತಃ ಪ್ರಸ್ಥಿತಃ -
as he moved forward ( Hanuman)
ಮನಃ ಕಾಂತಾಂ ರಾವಣಸ್ಯ -
one dear to Ravana's heart
ವರಸ್ತ್ರಿಯ ಕಾಂತಾಮಿವ -
like the best of women
ಮಹತೀಂ ಶುಭಾಂ ಶಾಲಾಂ ದದರ್ಶ -
saw a great and auspicious hall

||Sloka summary||

Then as he moved forward he saw a great auspicious hall which was like best of women dear to Ravana's heart.

||Sloka 9.23||

ಮಣಿಸೋಪಾನವಿಕೃತಾಂ ಹೇಮಜಾಲವಿಭೂಷಿತಾಮ್|
ಸ್ಪಾಟಿಕೈರಾವೃತತಲಾಂ ದನ್ತಾನ್ತರಿತರೂಪಿಕಾಮ್||9.23||

ಸ|| ಮಣಿಸೋಪಾನವಿಕೃತಾಂ ಹೇಮಜಾಲ ವಿಭೂಷಿತಾಮ್ ಸ್ಫಾಟಿಕೈರಾವೃತತಲಾಂ ದನ್ತಾನ್ತರಿತ ರೂಪಿಕಾಂ (ಶಾಲಾಂ ದದರ್ಶ)||

||Sloka meanings||

ಮಣಿಸೋಪಾನವಿಕೃತಾಂ -
stair case inlaid with gems
ಹೇಮಜಾಲ ವಿಭೂಷಿತಾಮ್ -
decorated with gold lattices
ಸ್ಫಾಟಿಕೈರಾವೃತತಲಾಂ -
floor inlaid with crystals
ದನ್ತಾನ್ತರಿತ ರೂಪಿಕಾಂ -
and images of elephants

||Sloka summary||

"The stairs were inlaid with special gems, windows were with gold lattices, floor was covered with ivory inlaid with silver with images of elephants." ||9.23||

||Sloka 9.24||

ಮುಕ್ತಾಭಿಶ್ಚ ಪ್ರವಾಳೈಶ್ಚ ರೂಪ್ಯಚಾಮೀಕರೈರಪಿ|
ವಿಭೂಷಿತಾಂ ಮಣಿಸ್ತಮ್ಭೈಃ ಸುಬಹೂಸ್ತಮ್ಭಭೂಷಿತಾಮ್||9.24||

ಸ|| ( ತತ್ ಶಾಲಾ) ಮುಕ್ತಾಭಿಶ್ಚ ಪ್ರವಾಳೈಶ್ಚ ರೂಪ್ಯಚಾಮೀಕರೈರಪಿ ಮಣಿಸ್ತಂಭೈಃ ವಿಭೂಷಿತಾಂ ಸುಬಹು ಸ್ತಂಭೈಃ ಭೂಷಿತಂ (ಅಸ್ತಿ)||

||Sloka meanings||

ಮುಕ್ತಾಭಿಶ್ಚ ಪ್ರವಾಳೈಶ್ಚ -
with pearls and corals
ರೂಪ್ಯಚಾಮೀಕರೈರಪಿ -
also with gold and silver
ಮಣಿಸ್ತಂಭೈಃ ವಿಭೂಷಿತಾಂ -
decorated with pearl pillars
ಸುಬಹು ಸ್ತಂಭೈಃ ಭೂಷಿತಂ -
decorated with many such pillars

||Sloka summary||

"That hall was decorated with many pearl pillars which were decorated with ornamented golden and silver pillars and were in laid with pearls and corals." ||9.24||

||Sloka 9.25||

ನಮ್ರೈಃ ರೃಜುಭಿರತ್ಯುಚ್ಚೈಃ ಸಮಂತಾತ್ಸುವಿಭೂಷಿತೈಃ |
ಸ್ತಮ್ಭೈಃ ಪಕ್ಷೈರಿವಾತ್ಯುಚ್ಚೈರ್ದಿವಂ ಸಂಪ್ರಸ್ಥಿತಾಮಿವ ||9.25||

ಸ|| (ತತ್ ಶಾಲಾಯಾಂ) ನಮ್ರೈಃ ಋಜುಭಿಃ ಅತ್ಯುಚ್ಚೈಃ ಸಮನ್ತಾತ್ ಸುವಿಭೂಷಿತೈಃ ಸ್ತಮ್ಭೈಃ ಅತ್ಯುಚ್ಚೈಃ ಪಕ್ಷೈಃ ದಿವಂ ಸಮ್ಪ್ರಸ್ಥಿತಾಮಿವ (ಸಂತಿ) ||

||Sloka meanings||

ನಮ್ರೈಃ ಋಜುಭಿಃ ಅತ್ಯುಚ್ಚೈಃ -
bent, straight ones very lofty
ಸಮನ್ತಾತ್ ಸುವಿಭೂಷಿತೈಃ ಸ್ತಮ್ಭೈಃ -
well decorated all over with pillars
ಅತ್ಯುಚ್ಚೈಃ ಪಕ್ಷೈಃ -
with large wings
ದಿವಂ ಸಮ್ಪ್ರಸ್ಥಿತಾಮಿವ -
as if trying to reach for heavens

||Sloka summary||

"Well decorated with very lofty columns some of which are bent and some of which are straight which are touching the skies, it looked as if like it started to reach for heavens with large wings." ||9.25||

||Sloka 9.26||

ಮಹತ್ಯಾ ಕುಥಯಾಸ್ತೀರ್ಣಾಂ ಪೃಥಿವೀ ಲಕ್ಷಣಾಙ್ಕಯಾ|
ಪೃಥಿವೀಮಿವ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ಸರಾಷ್ಟ್ರ ಗೃಹಮಾಲಿನೀಮ್||9.26||

ಸ|| ತತ್ ಶಾಲಾ ಪೃಥಿವೀ ಲಕ್ಷಣಾಂಕಯಾ ಕುಥಯಾ ಆಸ್ತೀರ್ಣಂ ಸರಾಷ್ಟ್ರ ಗೃಹಮಾಲಿನೀಂ ಪೃಥಿವೀಮಿವ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಮ್ (ಅಸ್ತಿ)

Rama Tika says - ಪೃಧಿವೀಲಕ್ಷಣಾಂಕಯಾ ಪೃಥಿವೀ ಲಕ್ಷಣಾನಾಂ ತರು ಸರಿತ್ ಸಮುದ್ರಾದೀನಾಂ ಅಂಕೋ ರೇಖಾ ಯಸ್ಯಾಂ ತಯಾ ವಿಶಾಲಾಯಾ ಕುಥಯಾ ಚಿತ್ರ ಕಂಬಳಾಸ್ತರಣೇನ ಆಸ್ತೀರ್ಣಾಂ ಇತಿ|

||Sloka meanings||

ತತ್ ಶಾಲಾ ಪೃಥಿವೀ ಲಕ್ಷಣಾಂಕಯಾ -
that hall was with several murals of earth
ಕುಥಯಾ ಆಸ್ತೀರ್ಣಂ -
(on an) expansive carpet ಪೆದ್ದ ತಿವಾಸೀ (ಮೀದ)
ಸರಾಷ್ಟ್ರ ಗೃಹಮಾಲಿನೀಂ -
with a garland of places and houses
ಪೃಥಿವೀಮಿವ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಮ್ -
expansive like an earth itself

||Sloka summary||

"With several murals of earth which were having garland of palaces drawn on it, the expansive carpet looked like a piece of earth itself." ||9.26||

||Sloka 9.27||

ನಾದಿತಾಂ ಮತ್ತವಿಹಗೈಃ ದಿವ್ಯಗನ್ಧಾದಿವಾಸಿತಾಮ್|
ಪರಾರ್ಥ್ಯಾಸ್ತರಣೋ ಪೇತಾಂ ರಕ್ಷೋಧಿಪನಿಷೇವಿತಾಮ್||9.27||

ಸ|| ಮತ್ತವಿಹಗೈಃ ನಾದಿತಾಂ ದಿವ್ಯಗಂಧಾಧಿವಾಸಿತಾಮ್ ಪರಾರ್ಧ್ಯಾಸ್ತರಣೋಪೇತಾಂ ರಕ್ಷೋಧಿಪೇನ ನಿಷೇವಿತಾಂ ತಂ ಶಾಲಾಂ ದದರ್ಶ||

||Sloka meanings||

ಮತ್ತವಿಹಗೈಃ ನಾದಿತಾಂ -
With birds in heat making resounding noise
ದಿವ್ಯಗಂಧಾಧಿವಾಸಿತಾಮ್ -
filled with divine fragrances
ಪರಾರ್ಧ್ಯಾಸ್ತರಣೋಪೇತಾಂ -
with exquisite tapestries
ರಕ್ಷೋಧಿಪೇನ ನಿಷೇವಿತಾಂ -
often visited by the king of Rakshasas
(ತಂ ಶಾಲಾಂ ದದರ್ಶ) - (saw that hall)

||Sloka summary||

With birds in heat making resounding noise, with divine fragrances and with exquisite tapestries the mansion was inhabited by the king of Rakshasas.

||Sloka 9.28||

ಧೂಮ್ರಾಂ ಅಗರುಧೂಪೇನ ವಿಮಲಾಂ ಹಂಸಪಾಣ್ಡುರಾಮ್|
ಚಿತ್ರಾಂ ಪುಷ್ಪೋಪಹಾರೇಣ ಕಲ್ಮಾಷೀ ಮಿವ ಸುಪ್ರಭಾಮ್||9.28||

ಸ|| ವಿಮಲಾಂ ಹಂಸಪಾಣ್ಡುರಾಮ್ (ಶಾಲಾ) ಅಗರುಧೂಪೇನ ಧೂಮ್ರಾಂ ಇವ ಅಸ್ತಿ | ಪುಷ್ಪೋಪಹಾರೇಣ ಚಿತ್ರಾಮ್ ಸುಪ್ರಭಾಮ್ ಕಲ್ಮಷಾಂ ಕಾಮಧೇನುಂ ಇವ ಸಂತಿ ||

||Sloka meanings||

ವಿಮಲಾಂ ಹಂಸಪಾಣ್ಡುರಾಮ್ -
pure white like a swan ,
ಅಗರುಧೂಪೇನ ಧೂಮ್ರಾಂ ಇವ -
turned smokey color because of agaru smoke
ಪುಷ್ಪೋಪಹಾರೇಣ ಚಿತ್ರಾಮ್ -
with offering of colorful flowers
ಕಲ್ಮಾಷೀ ಮಿವ ಸುಪ್ರಭಾಮ್ -
ಕಾಮಧೇನುವು ವಲೆ ಮಂಚಿ ವರ್ಚಸ್ಸು ತೋ ವೆಲುಗುತೋಂದಿ

||Sloka summary||

Though pure white like a swan it was smokey because of agaru smoke. Because of the offering of flowers it was radiant like wish fulfilling Kamadhenu.||9.28||

||Sloka 9.29||

ಮನಸಂಹ್ಲಾದ ಜನನೀಂ ವರ್ಣಸ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಸಾದಿನೀಮ್|
ತಾಂ ಶೋಕನಾಶಿನೀಂ ದಿವ್ಯಾಂ ಶ್ರಿಯಃ ಸಂಜನನೀಮಿವ||9.29||

ಸ|| ಮನಃ ಸಂಹ್ಲಾದ ಜನನೀಂ ವರ್ಣಸ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಸಾದಿನೀಂ ಶೋಕನಾಶಿನೀಂ ಶ್ರಿಯಂ ಸಂಜನನೀಂ ಇವ ದಿವ್ಯಾಂ ತಾಮ್ ದದರ್ಶ||

||Sloka meanings||

ಮನಸಂಹ್ಲಾದ ಜನನೀಂ -
generating delight to the heart
ವರ್ಣಸ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಸಾದಿನೀಮ್ -
pleasing with color
ಶೋಕನಾಶಿನೀಂ ಶ್ರಿಯಂ ಸಂಜನನೀಂ ಇವ-
demolishing sorrow as it were it, like a source of prosperity
ದಿವ್ಯಾಂ - wonderful

||Sloka summary||

"The mansion was generating delight to the heart, pleasing with color and complexion, demolishing sorrow as it were, and it looked like the source of prosperity." ||9.29||

||Sloka 9.30||

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೈಸ್ತು ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಭಿರುತ್ತಮೈಃ|
ತರ್ಪಯಾಮಾಸ ಮಾತೇವ ತದಾ ರಾವಣಪಾಲಿತಾ||9.30||

ಸ|| ರಾವಣಪಾಲಿತಾ (ಶಾಲಾ) ತದಾ ಮಾತಾ ಇವ ಪಂಚಭಿಃ ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೈಃ ಪಂಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ತರ್ಪಯಾಮಾಸ ||

||Sloka meanings||

ರಾವಣಪಾಲಿತಾ (ಶಾಲಾ) ತದಾ -
that chamber ruled by Ravana
ಪಂಚಭಿಃ ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೈಃ -
for the five senses
ಮಾತಾ ಇವ ಪಂಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ತರ್ಪಯಾಮಾಸ -
offered the objects of those senses like a mother

||Sloka summary||

"The chamber of Ravana, like a mother, gratified all five senses with five objects of senses." ||9.30||

||Sloka 9.31||

ಸ್ವರ್ಗೋಽಯಂ ದೇವಲೋಕೋಽಯಂ ಇನ್ದ್ರಸ್ಯೇಯಂ ಪುರೀ ಭವೇತ್|
ಸಿದ್ಧಿರ್ವೇಯಂ ಪರಾಹಿಸ್ಯಾ ದಿತ್ಯಮನ್ಯತ ಮಾರುತಿಃ||9.31||

ಸ||ಅಯಂ ಸ್ವರ್ಗಃ ಅಯಂ ದೇವಲೋಕಃ ಅಯಂ ಇಂದ್ರಸ್ಯಪುರೀ ಭವೇತ್ | ಇಯಂ ಪರಾಸಿದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾತ್ ಮಾರುತಿಃ ಅಮನ್ಯತ ||

Tilaka Tika says - ಸ್ವರ್ಗೋ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮಾದಿಕ ಯಜ್ಞ್ಯ ಫಲಭೂಮಿ, ದೇವಲೋಕೋ ವಾಯುವರೂಣಾದಿಲೋಕಃ, ಇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಪುರ್ಯಂ ಅಮರಾವತಿ;

Govindaraja says - ಸಾಮಾನ್ಯತಃ ಸ್ವರ್ಗೋಽಯಂ| ತತ್ರಾಪಿ ದೇವಲೋಕಃ ತ್ರಯತ್ರಂಶತ್ ದೇವಾನಾಂ ಲೋಕಃ|ತತ್ರಾಽಪಿ ಇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಪುರೀಅಮರಾವತಿ | ಪರಾ ಸಿದ್ಧಿಃ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಥಾನಂ |

||Sloka meanings||

ಅಯಂ ಸ್ವರ್ಗಃ ಅಯಂ ದೇವಲೋಕಃ -
ಇದಿ ಸ್ವರ್ಗಮಾ ? ದೇವಲೋಕಮಾ?
ಅಯಂ ಇಂದ್ರಸ್ಯಪುರೀ ಭವೇತ್ -
ಇಂದ್ರುನಿ ರಾಜಧಾನಿ ಅಯಿನ ಅಮರಾವತಿ ಯಾ?
ಇಯಂ ಪರಾಸಿದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾತ್ -
ಇದಿ ಇದಿ ಅಪರಮೈನ ಸಿದ್ಧಿ
ಮಾರುತಿಃ ಅಮನ್ಯತ -
ಅನಿ ಮಾರುತಿ ಅನುಕೊನೆನು.
ಅಯಂ ಸ್ವರ್ಗಃ ಅಯಂ ದೇವಲೋಕಃ -
This is heaven. This is the world of Gods.
ಅಯಂ ಇಂದ್ರಸ್ಯಪುರೀ ಭವೇತ್ - This is the city of Indra.
ಇಯಂ ಪರಾಸಿದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾತ್ - this is the supreme achievement
ಮಾರುತಿಃ ಅಮನ್ಯತ - Hanuman thought

||Sloka summary||

"This is heaven. This is the world of Gods. This is the city of Indra. Hanuman thought of this is the supreme achievement."||9.31||

Seeing the opulence of the royal palace, Hanuman wonders " ಸ್ವರ್ಗೋಯಂ ದೇವಲೋಕೋಯಂ". This must be the heaven or the abode of Gods, or Amaravati ,the abode of Indra etc

In Ramayana Tilaka, heaven or Svarga is referred to as "ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮಾದಿಕ ಯಜ್ಞ ಫಲಭೋಗ ಭೂಮಿಃ". Superior to that Svarga is the world of Devas. That is referred to as "ವಾಯು ವರುಣಾದಿಲೋಕಃ". Superior to that world of Devas is the abode of Indra "ಅಮರಾವತಿ". That is referred to as "ಇಂದ್ರ ಲೋಕಃ".All these are, ಭೋಗ ಲೋಕಃ. Places where one enjoys the fruits of his deeds.

Looking at the opulence, Hanuman's wonder also grew in leaps and bounds. Hearing these sights described and Hanuman's wonder, we realize how easily the mind is captured by the external beauty and opulence. If Hanuman himself is seemed to have been captured by the external opulence , even if it is only momentarily, what to think of normal mortals.

||Sloka 9.32||

ಪ್ರಧ್ಯಾಯತ ಇವಾಪಸ್ಯತ್ ಪ್ರದೀಪಾಂ ಸ್ತತ್ರ ಕಾಂಚನಾನ್|
ಧೂರ್ತಾನಿವ ಮಹಾಧೂರ್ತೈ ರ್ದೇವನೇನ ಪರಾಜಿತಾನ್||9.32||

ಸ|| ತತ್ರ ಕಾಂಚನಾನ್ ಪ್ರದೀಪಾನ್ ದೇವನೇನ ಮಹಾಧೂರ್ತೈಃ ಪರಾಜಿತಂ ಪ್ರಧ್ಯಾಯತ ಧೂರ್ತಾನಿವ ( ಹನುಮನ್) ಅಪಸ್ಯತ್ ||

Rama TiKa says - ಕಾಞ್ಚನಾನ್ ಕಾಞ್ಚನಮಯಾನ್ ಪ್ರದೀಪಾನ್ ಮಙ್ಗಳಾರ್ಥಂ ಸ್ತಮ್ಭಪ್ರದೇಷೇಷು ಸಂಸ್ಥಾಪಿತ ದೀಪಾನ್, ದೇವನೇನ ದ್ಯೂತೇನ ಮಹಾದ್ಯೂತೈಃ ಅತಿವಞ್ಚಿತೈಃ ಪರಾಜಿತಾನ್ ಅತ ಏವ ಧ್ಯಾಯತಃ ಧನ ವಿಧ್ವಂಶಾತ್ ನಯನ ನಿಮೀಲನಾದಿ ಚೇಷ್ಠಯಾಧ್ಯಾನಮಿವ ಕುರ್ವತೋಧೂರ್ತಾನಿವ ಅಪಶ್ಯತ್ | ರಾವಣಾತಿತೇಜಸಾ ಪರಾಭೂತತ್ವಾತ್ ದೀಪಾ ನ ಪ್ರಕಾಶನ್ತೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|

||Sloka meanings||

ತತ್ರ ಕಾಂಚನಾನ್ ಪ್ರದೀಪಾನ್ -
the glowing golden lamps
ದೇವನೇನ ಮಹಾಧೂರ್ತೈಃ -
expert gamblers in a game of dice
ಪರಾಜಿತಂ ಪ್ರಧ್ಯಾಯತ ಧೂರ್ತಾನಿವ -
defeated and lost in thoughts
ಅಪಸ್ಯತ್ - he saw

||Sloka summary||

"Hanuman saw, the golden lamps which looked like great gamblers defeated in a game of dice and lost in deep thought. The gamblers were as though they were in a deep thought." ||9.32||

Rama Tika says that the lamps too defeated by the luster of Ravana, are not shining.

||Sloka 9.33||

ದೀಪಾನಾಂ ಚ ಪ್ರಕಾಶೇನ ತೇಜಸಾ ರಾವಣಸ್ಯ ಚ|
ಅರ್ಚಿರ್ಭಿಃ ಭೂಷಣಾನಾಂ ಚ ಪ್ರದೀಪ್ತೇತ್ಯಭ್ಯ ಮನ್ಯತ||9.33||

ಸ|| ದೀಪಾನಾಂ ಪ್ರಕಾಶೇನ ರಾವಣಸ್ಯ ತೇಜಸಾ ಚ ಭೂಷಣಾನಾಂ ಅರ್ಚಿಭಿಃ ಪ್ರದೀಪ್ತಾ ಇತಿ ಅಮನ್ಯತ||

||Sloka meanings||

ದೀಪಾನಾಂ ಪ್ರಕಾಶೇನ -
with the brightness of the lamps
ರಾವಣಸ್ಯ ತೇಜಸಾ ಚ -
the brilliance of Ravana
ಭೂಷಣಾನಾಂ ಅರ್ಚಿಭಿಃ -
brilliant glow of his ornaments
ಪ್ರದೀಪ್ತಾ ಇತಿ ಅಮನ್ಯತ -
Hanuma thought, that the place was ablaze

||Sloka summary||

"Hanuman thought that the brightness of the lamps and the brilliance of Ravana, the brilliant glow of his ornaments set the place ablaze with brightness." ||9.33||

||Sloka 9.34||

ತತೋಽಪಶ್ಯತ್ಕುಥಾಽಽಸೀನಾಂ ನಾನಾವರ್ಣಾಮ್ಬರಸ್ರಜಮ್|
ಸಹಸ್ರಂ ವರನಾರೀಣಾಂ ನಾನಾವೇಷ ವಿಭೂಷಿತಮ್ ||9.34||

ಸ|| ತತ್ಃ ಕುಥಾಸೀನಮ್ ನಾನಾವರ್ಣಾಂಬರಸ್ರಜಮ್ ನಾನಾವೇಷಭೂಷಿತಮ್ ವರನಾರೀಣಾಮ್ ಸಹಸ್ರಂ ಅಪಶ್ಯತ್ ||

||Sloka meanings||

ತತ್ಃ ಕುಥಾಸೀನಮ್ -
then seated on the carpets
ನಾನಾವರ್ಣಾಂಬರಸ್ರಜಮ್ -
wearing clothes and garlands of different colors
ನಾನಾವೇಷಭೂಷಿತಮ್ -
wearing many varieties of clothes
ವರನಾರೀಣಾಮ್ ಸಹಸ್ರಂ ಅಪಶ್ಯತ್ -
saw thousands of women

||Sloka summary||

"Then he saw thousands of women wearing many varieties of clothes and garlands of different colors seated on the carpets."||9.34||

||Sloka 9.35||

ಪರಿವೃತ್ತಽರ್ಥರಾತ್ರೇ ತು ಪಾನನಿದ್ರಾವಶಂ ಗತಮ್|
ಕ್ರೀಡಿತ್ವೋಪರತಂ ರಾತ್ರೌ ಸುಷ್ವಾಪ ಬಲವತ್ತದಾ||9.35||

ಸ||ರಾತ್ರೌ ಕ್ರೀಡಿತ್ವಾ ಉಪರತಂ ಪಾನನಿದ್ರಾವಶಂ ಗತಂ ತದಾ ಅರ್ಥರಾತ್ರೇ ಪರಿವೃತ್ತೇ ಬಲವತ್ ಸುಷ್ವಾಪ||

||Sloka meanings||

ರಾತ್ರೌ ಕ್ರೀಡಿತ್ವಾ ಉಪರತಂ -
Wearied having sported at night
ಪಾನನಿದ್ರಾವಶಂ ಗತಂ -
succumbing to drinks and sleep thereafter
ತದಾ ಅರ್ಥರಾತ್ರೇ ಪರಿವೃತ್ತೇ -
when the mid night rolled away
ಬಲವತ್ ಸುಷ್ವಾಪ -
fell asleep,

||Sloka summary||

"Wearied having sported at night, succumbing to drinks and sleep thereafter they fell asleep, when the mid night rolled away." ||9.35||

||Sloka 9.36||

ತತ್ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ವಿರುರುಚೇ ನಿಶ್ಶಬ್ದಾನ್ತರಭೂಷಣಮ್|
ನಿಶ್ಶಬ್ದಹಂಸ ಭ್ರಮರಂ ಯಥಾ ಪದ್ಮವನಂ ಮಹತ್||9.36||

ಸ||ನಿಃಶಬ್ದಾಂತರ ಭೂಷಣಮ್ ಪ್ರಸುಪ್ತಮ್ ನಿಃಶಬ್ಧಾಂತರ ಭ್ರಮರಂ ಮಹತ್ ಪದ್ಮವನಂ ಯಥಾ ವಿರುರುಚೇ||

||Sloka meanings||

ನಿಃಶಬ್ದಾಂತರ ಭೂಷಣಮ್ ಪ್ರಸುಪ್ತಮ್ -
With sounds of their ornaments stilled, and sleeping (women)
ನಿಃಶಬ್ಧಹಂಸ ಭ್ರಮರಂ -
(like) silent bees and swans
ಮಹತ್ ಪದ್ಮವನಂ ಯಥಾ -
of a lotus forest
ವಿರುರುಚೇ - was seen

||Sloka summary||

"With sounds of their ornaments stilled and sleeping women, the mansion looked beautiful like a forest of lotuses, with silenced swans and bees." ||9.36||

||Sloka 9.37||

ತಾಸಾಂ ಸಂವೃತದಂತಾನಿ ಮೀಲಿತಾಕ್ಷಾಣಿ ಮಾರುತಿಃ|
ಅಪಶ್ಯತ್ ಪದ್ಮಗನ್ಧೀನಿ ವದನಾನಿ ಸುಯೋಷಿತಾಮ್||9.37||

ಸ|| ಮಾರುತಿಃ ತಾಸಾಂ ಸುಯೋಷಿತಾಮ್ ಸಂವೃತದನ್ತಾನಿ ಮೀಲಿತಾಕ್ಷಾಣಿ ಪದ್ಮಸುಗಂಧಿನಿ ವದನಾನಿ ಅಪಸ್ಯತ್ ||

||Sloka meanings||

ತಾಸಾಂ ಸುಯೋಷಿತಾಮ್ -
of those well-bred young women
ಸಂವೃತದಂತಾನಿ -
with concealed teeth
ಮೀಲಿತಾಕ್ಷಾಣಿ -
with closed eyes
ಪದ್ಮಸುಗಂಧಿನಿ ವದನಾನಿ-
faces giving out fragrance of lotuses
ಮಾರುತಿಃಅಪಸ್ಯತ್ - Maruti saw

||Sloka summary||

"Maruti saw the faces of those well-bred young women with closed eyes and concealed teeth giving out smell of lotuses." ||9.37||

||Sloka 9.38||

ಪ್ರಬುದ್ಧಾನಿವ ಪದ್ಮಾನಿ ತಾಸಾಂ ಭೂತ್ವಾಕ್ಷಪಾಕ್ಷಯೇ|
ಪುನಸ್ಸಂವೃತಪತ್ತ್ರಾಣಿ ರಾತ್ರಾವಿವ ಬಭುಸ್ತದಾ||9.38||

ಸ|| ತಾಸಾಂ ಕ್ಷಪಾಕ್ಷಯೇ ಪ್ರಬುದ್ಧಾನಿ ಪದ್ಮಾನಿವ ಭೂತ್ವಾ ಪುನಃ ರಾತ್ರೌ ಸಂವೃತಪತ್ರಾಣಿವ ತದಾ ಬಭುಃ||

As in ರಾಮಟೀಕಾ, ಗೋವಿನ್ದರಾಜ ಟೀಕಾ adds comments as follows; ತಾಸಾಂ ವದನಾನಾನ್ ಇತಿ ಶೇಷಃ- All this is about describing the face of a woman

||Sloka meanings||

ಕ್ಷಪಾಕ್ಷಯೇ ಪ್ರಬುದ್ಧಾನಿ -
from early morning to sunset
ಪದ್ಮಾನಿವ ಭೂತ್ವಾ -
being like lotuses
ಪುನಃ ರಾತ್ರೌ ಸಂವೃತಪತ್ರಾಣಿವ -
again in the night closing up their petals
ತದಾ ಬಭುಃ - thus they were seen

||Sloka summary||

"The faces of the women looked like the lotuses with closed petals after having been like the lotuses in bloom from early mooning." ||9.38||

||Sloka 9.39||

ಇಮಾನಿ ಮುಖಪದ್ಮಾನಿ ನಿಯತಂ ಮತ್ತಷಟ್ಪದಾಃ|
ಅಮ್ಬುಜಾನೀವ ಫುಲ್ಲಾನಿ ಪ್ರಾರ್ಥಯನ್ತಿ ಪುನಃ ಪುನಃ||9.39||

ಸ|| ಮತ್ತಷಟ್ಪದಾಃ ಇಮಾನಿ ಮುಖಪದ್ಮಾನಿ ಫ್ಹುಲ್ಲಾನಿ ಅಮ್ಬ್ಬುಜಾನಿವ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಿಯತಮ್ ಪ್ರಾರ್ಥಯನ್ತಿ ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮಹಾಕಪಿಃ ಅಮನ್ಯತ |

Rama Tika says - ಇಮಾನಿ ಪ್ರದೃಶ್ಯಮಾನಾನಿ ಮುಖಪದ್ಮಾನಿ ಫುಲ್ಲಾನಿ ಅಮ್ಬುಜಾನಿವ, ಷಟ್ಪದಾಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಾರ್ಥಯನ್ತಿ ನಿತ್ಯಂ ತತ್ರ ಸ್ಥಾತುಂ ಪ್ರಯಾಚನ್ತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ, ಇತಿ ಯೇವ ಅಮನ್ಯತ ಅನ್ವಮಿನೋತ್ ಅತ ಏವ ತಾನಿ ವದನಾನಿ ಉಪಪತ್ಯಾಽನುಮಾನ ಯುಕ್ತಾ ಸಲಿಲೋದ್ಭವೈಃ ಕೋಮಲೈಃ ಸಮಾನಿ ಮೇನೇ|

Govindaraja in his Tika says - ತಾನಿ ಮುಖಾನಿ ಗುಣತಃ ಸೌರಭಾದಿ ಗುಣೈಃ ಸಲಿಲೋದ್ಭವೈಃ ಪದ್ಮೈಃ|ಪ್ರಾರ್ಥಯನ್ತಿ ಪ್ರಾಥಯೇರನ್ ಮಧುರ ಸಲುಬ್ಧತಯಾ ಅತ್ರ ಪುನಃ ಪುನಃ ಷಟ್ಪದಾನಿ ಪತೇಯುರ್ತ್ಯರ್ಥಃ|

||Sloka meanings||

ಮತ್ತಷಟ್ಪದಾಃ -
intoxicated bees
ಇಮಾನಿ ಮುಖಪದ್ಮಾನಿ -
their lotus like faces
ಅಮ್ಬುಜಾನೀವ ಫುಲ್ಲಾನಿ -
( looking) like blooming lotuses
ಪುನಃ ಪುನಃ ನಿಯತಮ್ ಪ್ರಾರ್ಥಯನ್ತಿ -
would again and again desire to enjoy

||Sloka summary||

The intoxicated bees would again and again desire to enjoy the beautiful blooming lotus like faces ||9.39||

||Sloka 9.40||

ಇತಿಚಾಮನ್ಯತ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಉಪಪತ್ಯಾ ಮಹಾಕಪಿಃ|
ಮೇನೇ ಹಿ ಗುಣತಸ್ತಾನಿ ಸಮಾನಿ ಸಲಿಲೋದ್ಭವೈಃ||9.40||

ಸ|| ತಾನಿ ಗುಣತಃ ಉಪಪತ್ತ್ಯಾ ಸಲಿಲೋದ್ಭವೈಃ ಸಮಾನಿ ಮೇನೇ ಹಿ ||

||Sloka meanings||

ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮಹಾಕಪಿಃ -
the great Vanara
ತಾನಿ ಗುಣತಃ ಸಲಿಲೋದ್ಭವೈಃ ಸಮಾನಿ - that based on qualities like the lotuses in a pond
ಉಪಪತ್ತ್ಯಾ - having ascertained
ಇತಿ ಚ ಅಮನ್ಯತ -
felt that the intoxicated bees again and again mistakenly land on those faces

||Sloka summary||

"Having ascertained that based on qualities, the ladies' faces are like the lotuses in a pond , the great Vanara felt that the intoxicated bees again and again mistakenly land on those faces." ||9.40||

||Sloka 9.41||

ಸಾ ತಸ್ಯ ಶುಶುಭೇಶಾಲಾ ತಾಭಿಸ್ತ್ರೀಭಿ ರ್ವಿರಾಜಿತಾ|
ಶಾರದೀವ ಪ್ರಸನ್ನಾ ದ್ಯೌಃ ತಾರಾಭಿರಭಿಶೋಭಿತಾ||9.41||

ಸ|| ತಸ್ಯ ಸಾ ಶಾಲಾ ತಾಭಿಃ ಸ್ತ್ರೀಭಿಃ ವಿರಾಜಿತಾ | ತಾರಾಭಿಃ ಅಭಿಶೋಭಿತಾ ಪ್ರಸನ್ನಾ ಶಾರದೀ ದ್ಯೌ ಇವ ಶುಶುಭೇ||

||Sloka meanings||

ತಸ್ಯ ಸಾ ಶಾಲಾ -
The mansion of the Rakshasa king
ತಾರಾಭಿಃ ಅಭಿಶೋಭಿತಾ -
shining with stars
ಪ್ರಸನ್ನಾ ಶಾರದೀ ದ್ಯೌ ಇವ ಶುಶುಭೇ -
pleasant autumnal sky shone
ತಾಭಿಃ ಸ್ತ್ರೀಭಿಃ ವಿರಾಜಿತಾ -
with those ladies it shone

||Sloka summary||

The mansion of the (Rakshasa king) shone with those women, like the clear autumnal sky lit by shining stars.

||Sloka 9.42||

ಸ ಚ ತಾಭಿಃ ಪರಿವೃತಃ ಶುಶುಭೇ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ|
ಯಥಾ ಹ್ಯುಡು ಪತಿಃ ಶ್ರೀಮಾಂ ಸ್ತಾರಾಭಿರಭಿಸಂವೃತಃ||9.42||

ಸ|| ತಾಭಿಃ ಪರಿವೃತ್ತಃ ಸಃ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ತಾರಾಭಿ ಅಭಿಸಂವೃತ್ತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಹ್ಯುಡುಪತಿಃ ಇವ ಶುಶುಭೇ||

||Sloka meanings||

ತಾಭಿಃ ಪರಿವೃತ್ತಃ ಸಃ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ -
surrounded by them the king of Rakshasas
ತಾರಾಭಿ ಅಭಿಸಂವೃತ್ತಃ -
surrounded by stars
ಶ್ರೀಮಾನ್ ಹ್ಯುಡುಪತಿಃ ಇವ ಶುಶುಭೇ -
shone like the beautiful Moon

||Sloka summary||

Thus surrounded by them the king of Rakshasas shone like the beautiful Moon surrounded by the stars. ||9.42||

||Sloka 9.43||

ಯಾಶ್ಚ್ಯವನ್ತೇಽಮ್ಬರಾತ್ತಾರಾಃ ಪುಣ್ಯಶೇಷ ಸಮಾವೃತಾಃ|
ಇಮಾ ಸ್ತಾ ಸ್ಸಂಗತಾಃ ಕೃತ್ಸ್ನಾ ಇತಿ ಮೇನೇ ಹರಿಸ್ತದಾ||9.43||

ಸ|| ಯಾಃ ತಾರಾಃ ಪುಣ್ಯಶೇಷ ಸಮಾವೃತಾಃ ಅಮ್ಬರಾತ್ ಚ್ಯವನ್ತೇ ತಾಃ ಕೃತ್ಸ್ನಾಃ ಇಮಾಃ ಸಂಗತಾಃ ಇತಿ ತದಾ ಹರಿಃ ಮೇನೇ ||

||Sloka meanings||

ಯಾಃ ತಾರಾಃ ಪುಣ್ಯಶೇಷ ಸಮಾವೃತಾಃ -
those starts whose merits have been expired
ಅಮ್ಬರಾತ್ ಚ್ಯವನ್ತೇ -
thus fall off from the sky
ತಾಃ ಕೃತ್ಸ್ನಾಃ ಇಮಾಃ ಸಂಗತಾಃ -
all of them are among this group of women
ಇತಿ ತದಾ ಹರಿಃ ಮೇನೇ - though the Vanara.

||Sloka summary||

"The Vanara thought that the women looked like the stars who have fallen to earth after having exhausted their merits. " ||9.43||

||Sloka 9.44||

ತಾರಾಣಾಮಿವ ಸುವ್ಯಕ್ತಂ ಮಹತೀನಾಂ ಶುಭಾರ್ಚಿಷಾಮ್|
ಪ್ರಭಾವರ್ಣ ಪ್ರಸಾದಾಶ್ಚ ವಿರೇಜುಸ್ತತ್ರ ಯೋಷಿತಾಮ್||9.44||

ಸ|| ತತ್ರ ಯೋಷಿತಾಮ್ ಪ್ರಭಾವರ್ಣ ಪ್ರಸಾದಃ ಚ ಶುಭಾರ್ಚಿಷಾಮ್ ಮಹತೀನಾಮ್ ತಾರಾಣಾಮಿವ ಸುವ್ಯಕ್ತಮ್ ವಿರೇಜುಃ||

||Sloka meanings||

ಪ್ರಭಾವರ್ಣ ಪ್ರಸಾದಃ -
luster color and grace
ತತ್ರ ಯೋಷಿತಾಮ್ -
of those young women
ವಿರೇಜುಃ - shining
ಶುಭಾರ್ಚಿಷಾಮ್ -
the one who radiates auspicious glow
ಮಹತೀನಾಮ್ ತಾರಾಣಾಮಿವ - like that of big stars

||Sloka summary||

"The luster, color and grace of those women was shining bright like that of big starts which release auspicious glow."||9.44||

||Sloka 9.45||

ವ್ಯಾವೃತ್ತಗುರು ಪೀನಸ್ರಕ್ಪ್ರಕೀರ್ಣ ವರಭೂಷಣಾಃ|
ಪಾನವ್ಯಾಯಾಮಕಾಲೇಷು ನಿದ್ರಾಪಹೃತಚೇತಸಃ||9.45||

ಸ|| ( ಸಾ) ಪಾನವ್ಯಾಯಾಮ ಕಾಲೇಷು ವ್ಯಾವೃತ್ತ ಗುರುಪೀನ ಸ್ರಕ್ಪ್ರಕೀರ್ಣ ವರ ಭೂಷಣಾಃ ನಿದ್ರ ಅಪಹೃತ ಚೇತಸಃ ಸನ್ತಿ||

||Sloka meanings||

ಪಾನವ್ಯಾಯಾಮ ಕಾಲೇಷು -
drinking and exercises
ವ್ಯಾವೃತ್ತ ಗುರುಪೀನ ಸ್ರಕ್ಪ್ರಕೀರ್ಣ ವರ ಭೂಷಣಾಃ -
with jewels scattered and garlands displaced
ನಿದ್ರ ಅಪಹೃತ ಚೇತಸಃ -
with minds dazed and lost in sleep

||Sloka summary||

"With jewels displaced and garlands scattered after drinking and sexual exercise they were lost in sleep with dazed minds." ||9.45||

||Sloka 9.46||

ವ್ಯಾವೃತ್ತ ತಿಲಕಾಃ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ಕಾಶ್ಚಿದುದ್ಭ್ರಾನ್ತನೂಪುರಾಃ|
ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಗಳಿತಹಾರಾಶ್ಚ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ಪರಮಯೋಷಿತಾಃ||9.46||

ಸ|| ಕಶ್ಚಿತ್ ಪರಮಯೋಷಿತಃ ವ್ಯಾವೃತ್ತ ತಿಲಕಾಃ ಕಶ್ಚಿತ್ ಉದ್ಭ್ರಾನ್ತನೂಪುರಾಃ ಕಶ್ಚಿತ್ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಗಳಿತಹಾರಾಃ ಚ ||

||Sloka meanings||

ಕಶ್ಚಿತ್ ಪರಮಯೋಷಿತಃ ವ್ಯಾವೃತ್ತ ತಿಲಕಾಃ -
A few women had their Vermilion marks smudged
ಕಶ್ಚಿತ್ ಉದ್ಭ್ರಾನ್ತನೂಪುರಾಃ -
a few had anklets let loose
ಕಶ್ಚಿತ್ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಗಳಿತಹಾರಾಃ ಚ -
a few had necklaces one side.

||Sloka summary||

"A few had their Vermilion marks smudged, a few had anklets let loose and a few had necklaces one side."

||Sloka 9.47||

ಮುಕ್ತಾಹಾರಾಽವೃತಾ ಶ್ಚಾನ್ಯಾಃ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ವಿಸ್ರಸ್ತವಾಸಸಃ|
ವ್ಯಾವಿದ್ದರಶನಾದಾಮಾಃ ಕಿಶೋರ್ಯ ಇವ ವಾಹಿತಾಃ||9.47||

ಸ|| ಅನ್ಯಾಃ ಮುಕ್ತಾಹಾರಾವೃತಾಃ ಅನ್ಯಾಃ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ವಿಸ್ರಸ್ತವಾಸಸಃ ವ್ಯಾವಿದ್ಧರಶನಾದಾಮಾಃ ವಾಹಿತಾಃ ಕಿಶೋರ್ಯಾಃ ಇವ ಆಸೀತ್||

||Sloka meanings||

ಅನ್ಯಾಃ ಮುಕ್ತಾಹಾರಾವೃತಾಃ -
some had broken pearl strings on their girdle
ಅನ್ಯಾಃ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ವಿಸ್ರಸ್ತವಾಸಸಃ -
some had their clothes slipped off
ವ್ಯಾವಿದ್ಧರಶನಾದಾಮಾಃ -
some had waist belts snapped
ವಾಹಿತಾಃ ಕಿಶೋರ್ಯಾಃ ಇವ -
some fallen to the ground like young mares released to rest

||Sloka summary||

"Others had broken pearl strings on their girdle, some had their clothes slipped off, and some had waist belts snapped and some fallen to the ground like young mares released to rest."||9.47||

||Sloka 9.48||

ಸುಕುಣ್ಡಲಧರಾಶ್ಚಾನ್ಯಾ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಮೃದಿತಸ್ರಜಃ|
ಗಜೇನ್ದ್ರಮೃದಿತಾಃ ಪುಲ್ಲಾ ಲತಾ ಇವ ಮಹಾನನೇ||9.48||

ಸ|| ಸುಕುಣ್ಡಲಧರಾಃ ಅನ್ಯಾಃ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಮೃದಿತಸ್ರಜಾಃ ಮಹಾವನೇ ಗಜೇಂದ್ರಮೃದಿತಾಃ ಪುಲ್ಲಾ ಲತಾ ಇವ ಆಸೀತ್ ||

||Sloka meanings||

ಮಹಾವನೇ - (in) mighty forest
ಗಜೇನ್ದ್ರಮೃದಿತಾಃ ಪುಲ್ಲಾ ಲತಾ ಇವ - like blooming creepers in a (dense forest) crushed by mighty elephants
ಅನ್ಯಾಃ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಮೃದಿತಸ್ರಜಾಃ -
some with broken and crushed flower garlands
ಸುಕುಣ್ಡಲಧರಾಃ -
with excellent ear tops

||Sloka summary||

"With excellent ear tops, though broken and crushed flower garlands some looked like blooming creepers in dense forest crushed by mighty elephants."||9.48||

||Sloka 9.49||

ಚನ್ದ್ರಾಂಶುಕಿರಣಾಭಾಶ್ಚ ಹಾರಾಃ ಕಾಸಾಂಚಿದುತ್ಕಟಾಃ|
ಹಂಸಾ ಇವ ಬಭುಃ ಸುಪ್ತಾಃ ಸ್ತನಮಧ್ಯೇಷು ಯೋಷಿತಾಮ್||9.49||

ಸ|| ಕಾಸಾಂಚಿತ್ ಯೋಷಿತಾಂ ಸ್ತನಮಧ್ಯೇಷು ಉತ್ಕಟಾಃ ಚಂದ್ರಾಂಶುಕಿರಣಾಭಾಃ ಚ ಹಾರಾಃ ಸುಪ್ತಾಃ ಹಂಸಾ ಇವ ಬಭುಃ||

||Sloka meanings||

ಕಾಸಾಂಚಿತ್ ಯೋಷಿತಾಂ -
some of the women
ಸ್ತನಮಧ್ಯೇಷು ಉತ್ಕಟಾಃ ಹಾರಾಃ ಚ -
shining pearl chains resting between their breasts (like)
ಚಂದ್ರಾಂಶುಕಿರಣಾಭಾಃ -
shining in the rays of moon
ಸುಪ್ತಾಃ ಹಂಸಾ ಇವ ಬಭುಃ -
sleeping swans

||Sloka summary||

"Some of the women with shining pearl chains, which were shining like rays of moon, resting between their breast. They looked like swans in sleep."||9.49||

||Sloka 9.50||

ಅಪರಾಸಾಂ ಚ ವೈಢೂರ್ಯಾಃ ಕಾದಮ್ಬಾ ಇವ ಪಕ್ಷಿಣಃ|
ಹೇಮಸೂತ್ರಾಣಿ ಚಾನ್ಯಾಸಾಂ ಚಕ್ರವಾಕಾ ಇವಾಭವನ್||9.50||

ಸ|| ಅಪರಾಸಾಂಶ್ಚ ವೈಡೂರ್ಯಾಃ ಪಕ್ಷಿಣಃ ಕಾದಮ್ಬಾಃ ಇವ ಅನ್ಯಾಸಾಮ್ ಹೇಮಸೂತ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಣಃ ಚಕ್ರವಾಕಾ ಇವ||

||Sloka meanings||

ಅಪರಾಸಾಂಶ್ಚ ವೈಡೂರ್ಯಾಃ ಪಕ್ಷಿಣಃ ಕಾದಮ್ಬಾಃ ಇವ -
Vaidhurya worn by women looked like Kadamba birds
ಅನ್ಯಾಸಾಮ್ ಹೇಮಸೂತ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಣಃ ಚಕ್ರವಾಕಾ ಇವ -
golden chains on others looked like Chakravaka birds

||Sloka summary||

"The Vaidhurya worn by women looked like Kadamba birds , the golden chains on others looked like Chakravaka birds."||9.50||

||Sloka 9.51||

ಹಂಸಕಾರಣ್ಡವಾಕೀರ್ಣಾಃ ಚಕ್ರವಾಕೋಪಶೋಭಿತಾಃ|
ಆಪಗಾ ಇವ ತಾ ರೇಜುರ್ಜಘನೈಃ ಪುಲಿನೈರಿವ||9.51||

ಸ|| ಜಘನೈಃ ಪುಲಿನೈಃ ಇವ ತಾಃ ಹಂಸಕಾರಣ್ಡವಾಕೀರ್ಣಾಃ ಚಕ್ರವಾಕೋಪಶೋಭಿತಾಃ ಆಪಗಾ ಇವ ರೇಜುಃ||

||Sloka meanings||

ಜಘನೈಃ ಪುಲಿನೈಃ ಇವ ತಾಃ -
With the hips like river banks those ladies
ಹಂಸಕಾರಣ್ಡವಾಕೀರ್ಣಾಃ -
filled with Swans and Karandava birds
ಚಕ್ರವಾಕೋಪಶೋಭಿತಾಃ -
shining with Chakravaka birds
ಆಪಗಾ ಇವ ರೇಜುಃ -
shining like rivers

||Sloka summary||

"With the hips like river banks, they shone like rivers filled with swans, Karandava birds and Chakravaka birds."

||Sloka 9.52||

ಕಿಙ್ಕಿಣೀ ಜಾಲ ಸಂಕೋಶಾಸ್ತಾ ಹೈಮವಿಪುಲಾಂಬುಜಾಃ|
ಭಾವಗ್ರಾಹಾ ಯಶಸ್ತೀರಾಃ ಸುಪ್ತಾನದ್ಯ ಇವಾಽಽಬಭುಃ||9.52||

ಸ|| ಕಿಂಕಿಣೀಜ್ವಾಲಸಂಕೋಶಾಃ ಹೈಮವಿಪುಲಾಮ್ಬುಜಾಃ ಸುಪ್ತಾಃ ಭಾವಗ್ರಾಹಾಃ ಯಶಸ್ತೀರಾಃ ನದ್ಯಾ ಇವ ಆಬಭುಃ||

||Sloka meanings||

ಕಿಂಕಿಣೀಜ್ವಾಲಸಂಕೋಶಾಃ ಸುಪ್ತಾಃ -
sleeping with tiny bells tied around their waist ( those ladies )
ನದ್ಯಾ ಇವ ಆಬಭುಃ -
appeared like rivers ( with)
ಹೈಮವಿಪುಲಾಮ್ಬುಜಾಃ -
golden ornaments looking like lotuses
ಭಾವಗ್ರಾಹಾಃ -
amorous gestures in love play like crocodiles
ಯಶಸ್ತೀರಾಃ -
radiant beauty like river banks

||Sloka summary||

"With tiny bells tied around the waist looking like buds, bold golden ornaments looking like lotuses, their gestures of love looking like passion of crocodiles, their radiant beauty looking like silver banks , the sleeping ones appeared like rivers"

||Sloka 9.53||

ಮೃದುಷ್ವಙ್ಗೇಷು ಕಾಸಾಂಚಿತ್ ಕುಚಾಗ್ರೇಷು ಚ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ|
ಬಭೂವುರ್ಭೂಷಣಾ ನೀವ ಶುಭಾ ಭೂಷಣರಾಜಯಃ||9.53||

ಸ|| ಕಾಸಾಂಚಿತ್ ಮೃದುಷು ಅಂಗೇಷು ಕುಚಾಗ್ರೇಷು ಚ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ಶುಭಾಃ ಭೂಷಣರಾಜಯಃ ಭೂಷಣಾನೀವ ಬಭೂವುಃ ||

||ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥಮುಲು||

ಕಾಸಾಂಚಿತ್ ಮೃದುಷು ಅಂಗೇಷು ಕುಚಾಗ್ರೇಷು- on the tender limbs and breasts of some women
ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ಶುಭಾಃ - set beautiful
ಭೂಷಣರಾಜಯಃ ಭೂಷಣಾನೀವ ಬಭೂವುಃ -
imprints of ornaments looked like ornaments themselves

||Sloka summary||

"Some women with the tender limbs and breast and nipples imprinted with marks of ornaments, themselves looked like ornaments." ||9.53||

||Sloka 9.54||

ಅಂಶುಕಾನ್ತಾಶ್ಚ ಕಾಸಾಂಚಿನ್ ಮುಖಮಾರುತಕಂಪಿತಾಃ|
ಉಪರ್ಯುಪರಿವಕ್ತ್ರಾಣಾಂ ವ್ಯಾಧೂಯನ್ತೇ ಪುನಃ ಪುನಃ||9.54||

ಸ|| ಕಾಸಾಂಚಿತ್ ಮುಖಮಾರುತ ಕಂಪಿತಾಃ ಅಂಶುಕಾಂತಾಶ್ಚ ವಕ್ತ್ರಾಣಾಂ ಉಪರಿ ಉಪರಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ವ್ಯಾಧೂಯನ್ತೇ||

||Sloka meanings||
ಕಾಸಾಂಚಿತ್ ಮುಖಮಾರುತ -
(by the) breath released by their mouths of some women
ಕಂಪಿತಾಃ ಅಂಶುಕಾಂತಾಶ್ಚ-
shaken fringes of garments
ವಕ್ತ್ರಾಣಾಂ ಉಪರಿ ಉಪರಿ -
on their faces
ಪುನಃ ಪುನಃ ವ್ಯಾಧೂಯನ್ತೇ -
fluttered again and again

||Sloka summary||

"Fringes of their garments, shaken by the breath released by their mouths, fluttered on their faces again and again."||9.54||

||Sloka 9.55||

ತಾಃ ಪತಾಕಾಇವೋದ್ಧೂತಾಃ ಪತ್ನೀನಾಂ ರುಚಿರಪ್ರಭಾಃ|
ನಾನಾವರ್ಣ ಸುವರ್ಣಾನಾಂ ವಕ್ತ್ರಮೂಲೇಷು ರೇಜಿರೇ||9.55||

ಸ|| ನಾನಾವರ್ಣಸುವರ್ಣಾನಾಂ ಪತ್ನೀನಾಮ್ ವಕ್ತ್ರಮೂಲೇಷು ತಾಃ ರುಚಿರಪ್ರಭಾಃ ಉಧ್ದೂತಾಃ ಪತಾಕಾಃ ಇವ ರೇಜಿರೇ||

||Sloka meanings||

ನಾನಾವರ್ಣಸುವರ್ಣಾನಾಂ ಪತ್ನೀನಾಮ್ -
of Ravana's wives of different and beautiful hues
ವಕ್ತ್ರಮೂಲೇಷು ತಾಃ ರುಚಿರಪ್ರಭಾಃ -
on their faces the fringes of garments
ಉಧ್ದೂತಾಃ ಪತಾಕಾಃ ಇವ ರೇಜಿರೇ -
like fluttering flags

||Sloka summary||

"The fringes of garments, fluttering on the faces of Ravana's of different beautiful hues, shone like splendid flags"; ||9.55||

||Sloka 9.56||

ವವಲ್ಗುಶ್ಚಾತ್ರ ಕಾಸಾಂಚಿತ್ ಕುಣ್ಡಲಾನಿ ಶುಭಾರ್ಚಿಷಾಮ್|
ಮುಖಮಾರುತ ಸಂಸರ್ಗಾನ್ ಮನ್ದಂ ಮನ್ದಂ ಸುಯೋಷಿತಾಮ್||9.56||

ಸ|| ಕಾಸಾಂಶ್ಚಿತ್ ಶುಭಾರ್ಚಿಷಾಮ್ ಯೋಷಿತಾಂ ಕುಣ್ಡಲಾನಿ ಅತ್ರ ಮುಖ ಮಾರುತ ಸಂಸರ್ಗಾತ್ ಮನ್ದಂ ಮನ್ದಂ ವವಲ್ಗುಶ್ಚ||

||Sloka meanings||

ಕಾಸಾಂಶ್ಚಿತ್ ಶುಭಾರ್ಚಿಷಾಮ್ ಯೋಷಿತಾಂ -
of some women endowed with auspicious charms
ಅತ್ರ ಮುಖ ಮಾರುತ ಸಂಸರ್ಗಾತ್ -
under the breath coming out of the faces
ಕುಣ್ಡಲಾನಿ ಮನ್ದಂ ಮನ್ದಂ ವವಲ್ಗುಶ್ಚ -
ear tops were gently vibrating

||Sloka summary||

"The ear tops, swinging under the breath of some of the women endowed with auspicious charms, were softly vibrating generating a gentle sound." ||9.56||

||Sloka 9.57||

ಶರ್ಕರಽಸನ ಗನ್ಧೈಶ್ಚ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಸುರಭಿಸ್ಸುಖಃ|
ತಾಸಾಂ ವದನನಿಶ್ವ್ಯಾಸಃ ಸಿಷೇವೇ ರಾವಣಂ ತದಾ||9.57||

ಸ||ತದಾ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಶರ್ಕರಾಸವಗಂಧೈಶ್ಚ ಸುರಭಿಃ ಸುಖಃ ತಾಸಾಮ್ ವದನನಿಃಶ್ವಾಸಃ ರಾವಣಂ ಶಿಷೇವೇ||

||Sloka meanings||

ತದಾ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ -
Then the natural
ಶರ್ಕರಾಸವಗಂಧೈಶ್ಚ -
with the sweet smell of wine (sugarcane juice)
ತಾಸಾಮ್ ವದನನಿಃಶ್ವಾಸಃ -
the breath coming out of their mouths
ಸುರಭಿಃ ಸುಖಃ -
fragrant and pleasing
ರಾವಣಂ ಶಿಷೇವೇ -
serving Ravana

||Sloka summary||

"Then the natural sweet smell of wine of the breath coming out of their mouths, fragrant and pleasing was serving Ravana." ||9.57||

||Sloka 9.58||

ರಾವಣಾನನಶಙ್ಕಾಶ್ಚ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ರಾವಣಯೋಷಿತಃ|
ಮುಖಾನಿ ಸ್ಮ ಸಪತ್ನೀನಾಂ ಉಪಾಜಿಘ್ರನ್ ಪುನಃ ಪುನಃ||9.58||

ಸ|| ಕಶ್ಚಿತ್ ರಾವಣ ಯೋಷಿತಾಃ ರಾವಣಾನನಶಂಕಾಶ್ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ ಸಪತ್ನೀನಾಮ್ ಮುಖಾನಿ ಉಪಾಜಿಘ್ರನ್||

||Sloka meanings||

ಕಶ್ಚಿತ್ ರಾವಣ ಯೋಷಿತಾಃ- ಕೋಂದರು ರಾವಣ ಸ್ತ್ರೀಲು
ರಾವಣಾನನಶಂಕಾಶ್ಚ - ರಾವಣುಡೇ ಅನುಕೊನಿ
ಪುನಃ ಪುನಃ ಸಪತ್ನೀನಾಮ್ - ಮಳ್ಳೀ ಮಳ್ಳೀ ಸಪತ್ನುಲ
ಮುಖಾನಿ ಉಪಾಜಿಘ್ರನ್ - ಮುಖಮುಲನು ಮುದ್ದುಪೆಟ್ಟುಕೊನಸಾಗಿರಿ.

ಕಶ್ಚಿತ್ ರಾವಣ ಯೋಷಿತಾಃ- Some of the wives of Ravana
ರಾವಣಾನನಶಂಕಾಶ್ಚ - thinking of Ravana
ಪುನಃ ಪುನಃ ಸಪತ್ನೀನಾಮ್ ಮುಖಾನಿ - co-wives faces again and again
ಉಪಾಜಿಘ್ರನ್ - kissed.

||Sloka summary||

"Some of the wives of Ravana kissed their co-wives faces thinking of Ravana." ||9.58||

||Sloka 9.59||

ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಸಕ್ತಮನಸೋ ರಾವಣೇ ತಾ ವರಸ್ತ್ರಿಯಃ|
ಅಸ್ವತನ್ತ್ರಾಃ ಸಪತ್ನೀನಾಂ ಪ್ರಿಯಮೇವಾಽಽಚರಂ ಸ್ತದಾ||9.59||

ಸ|| ರಾವಣೇ ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಸಕ್ತ ಮನಸಃ ತಾ ವರಸ್ತ್ರಿಯಃ ಅಸ್ವತಂತ್ರಾಃ ತದಾ ಸಪತ್ನೀನಾಮ್ ಪ್ರಿಯಮೇವ ಆಚರನ್ ||

||Sloka meanings||

ರಾವಣೇ ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಸಕ್ತ ಮನಸಃ -
Very much devoted to Ravana
ತಾ ವರಸ್ತ್ರಿಯಃ ಅಸ್ವತಂತ್ರಾಃ -
those women not being free ( with Ravana)
ತದಾ ಸಪತ್ನೀನಾಮ್ ಪ್ರಿಯಮೇವ ಆಚರನ್ -
responded with love to their co-wives ( thinking they are responding to Ravana)

||Sloka summary||

"Very much devoted to Ravana and not being free some of his wives responded pleasingly ( thinking that they are responding." ||9.59||

||Sloka 9.60||

ಬಾಹೂನ್ ಉಪವಿಧಾಯಾನ್ಯಾಃ ಪಾರಿಹಾರ್ಯವಿಭೂಷಿತಾನ್|
ಅಂಶುಕಾನಿ ಚ ರಮ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಮದಾಸ್ತತ್ರ ಶಿಶ್ಯಿರೇ||9.60||

ಸ|| ಅನ್ಯಾಃ ಪ್ರಮದಾಃ ಪರಿಹಾರ್ಯ ವಿಭೂಷಿತಾನ್ ಬಾಹೂನ್ ರಮ್ಯಾಣಿ ಅಂಶುಕಾನಿ ಉಪನಿಧಾಯ ಶಿಶ್ಯಿರೇ||

||Sloka meanings||

ಅನ್ಯಾಃ ಪ್ರಮದಾಃ -
other women
ಪರಿಹಾರ್ಯ ವಿಭೂಷಿತಾನ್ ಬಾಹೂನ್ -
laying aside their adornments used their arms
ರಮ್ಯಾಣಿ ಅಂಶುಕಾನಿ -
used beautiful garment as pillows
ಉಪನಿಧಾಯ ಶಿಶ್ಯಿರೇ -
as pillows and slept

||Sloka summary||

"Other women laying aside their adornments used their arms as pillows, others used their beautiful garment as pillows." ||9.60||

||Sloka 9.61||

ಅನ್ಯಾವಕ್ಷಸಿ ಚಾನ್ಯಸ್ಯಾಃ ತಸ್ಯಾಃ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ಪುನರ್ಭುಜಮ್|
ಅಪರಾತ್ವಙ್ಕ ಮನ್ಯಸ್ಯಾಃ ತಸ್ಯಾಶ್ಚಾಪ್ಯಪರಾಭುಜೌ||9.61||

ಸ|| ಅನ್ಯಾಃ ಅನ್ಯಸ್ಯಾಃ ವಕ್ಷಸಿ ಕಾಚಿತ್ ಪುನಃ ತಸ್ಯಾಃ ಭುಜಂ ಅಪರಾ ಅನ್ಯಸ್ಯಾಃ ಅಂಕಂ ಅಪರಾ ತಸ್ಯಾಃ ಭುಜೌ ಶಿಶ್ಯಿರೇ||

||Sloka meanings||

ಅನ್ಯಾಃ ಅನ್ಯಸ್ಯಾಃ ವಕ್ಷಸಿ -
Some women slept on the chest of others
ಕಾಚಿತ್ ಪುನಃ ತಸ್ಯಾಃ ಭುಜಂ- another ( slept ) on the shoulders of yet another
ಅಪರಾ ಅನ್ಯಸ್ಯಾಃ ಅಂಕಂ -
another ( slept) in the lap of the other
ಅಪರಾ ತಸ್ಯಾಃ ಭುಜೌ ಶಿಶ್ಯಿರೇ -
yet another slept on her shoulders

||Sloka summary||

"Some women slept on the chest of others, another ( slept ) on the shoulders of yet another , another ( slept) in the lap of the other, yet another slept on her shoulders." ||9.61||

||Sloka 9.62||

ಊರುಪಾರ್ಶ್ವಕಟೀ ಪೃಷ್ಠಂ ಅನ್ಯೋನ್ಯಸ್ಯ ಸಮಾಶ್ರಿತಾಃ|
ಪರಸ್ಪರನಿವಿಷ್ಟಾಙ್ಗ್ಯೋ ಮದಸ್ನೇಹವಶಾನುಗಾಃ||9.62||

ಸ|| ಮದಸ್ನೇಹವಶಾನುಗಾಃ ಅನ್ಯೋನ್ಯಸ್ಯ ಉರುಪಾರ್ಶ್ವಕಟೀಪೃಷ್ಠಂ ಸಮಾಶ್ರಿತಾಃ ಪರಮನಿವಿಷ್ಟಾಂಗ್ಯಃ ಶಿಶ್ಯಿರೇ||

||Sloka meanings||

ಮದಸ್ನೇಹವಶಾನುಗಾಃ ಅನ್ಯೋನ್ಯಸ್ಯ-
Given to intoxication being friends with each other
ಉರುಪಾರ್ಶ್ವಕಟೀಪೃಷ್ಠಂ ಸಮಾಶ್ರಿತಾಃ - thighs, sides, hips and backs together
ಪರಮನಿವಿಷ್ಟಾಂಗ್ಯಃ ಶಿಶ್ಯಿರೇ -
slept with limbs intertwined

||Sloka summary||

"Given to intoxication being friends with each other, with thighs, sides, hips and backs together, they slept with limbs intertwined "||9.62||

||Sloka 9.63||

ಅನ್ಯೋನ್ಯಭುಜಸೂತ್ರೇಣ ಸ್ತ್ರೀಮಾಲಾಗ್ರಥಿತಾ ಹಿ ಸಾ|
ಮಾಲೇನ ಗ್ರಥಿತಾ ಸೂತ್ರೇ ಶುಶುಭೇ ಮತ್ತಷಟ್ಪದಾ||9.63||

ಸ|| ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಭುಜಸೂತ್ರೇಣ ಗ್ರಥಿತಾ ಸಾ ಸ್ತ್ರೀ ಮಾಲಾ ಸೂತ್ರೇ ಗ್ರಥಿತಾ ಮತ್ತಷಟ್ಪದಾಃ ಮಾಲೇವ ಶಿಶ್ಯಿರೇ ||

||Sloka meanings||

ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಭುಜಸೂತ್ರೇಣ ಗ್ರಥಿತಾ -
Strung together on each other's shoulders
ಸಾ ಸ್ತ್ರೀ ಮಾಲಾ -
that garland of women
ಸೂತ್ರೇ ಗ್ರಥಿತಾ ಮತ್ತಷಟ್ಪದಾಃ ಮಾಲೇವ -
a garland of flowers on a thread with tipsy bees.
ಶಿಶ್ಯಿರೇ - shone

||Sloka summary||

"Strung together on each other's shoulders , that garland of women, shone like a garland of flowers on a thread with tipsy bees." ||9.63||

||Sloka 9.64,65||

ಲತಾನಾಂ ಮಾಧವೇ ಮಾಸಿ ಪುಲ್ಲನಾಂ ವಾಯುಸೇವನಾತ್ |
ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಾಲಾಗ್ರಥಿತಂ ಸಂಸಕ್ತ ಕುಸುಮೋಚ್ಚಯಮ್||9.64||
ವ್ಯತಿವೇಷ್ಟಿತ ಸುಸ್ಕನ್ಧಂ ಅನ್ಯೋನ್ಯಭ್ರಮರಾಕುಲಮ್|
ಆಸೀದ್ವನ ಮಿವೋದ್ಧೂತಮ್ ಸ್ತ್ರೀವನಂ ರಾವಣಸ್ಯ ತತ್||9.65||

ಸ|| ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಾಲಾಗ್ರಥಿತಮ್ ಸಂಸಕ್ತ ಕುಸುಮೋಚ್ಚಯಮ್ ವ್ಯತಿವೇಷ್ಟಿತ ಸುಸ್ಕಂಧಂ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಭ್ರಮರಾಕುಲಮ್ ರಾವಣಸ್ಯ ತತ್ ಸ್ತ್ರೀವನಂ ಮಾಘವೇ ಮಾಸೇ ವಾಯುಸೇವನಾತ್ ಫುಲ್ಲಾನಾಮ್ ಲತಾನಾಮ್ ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಾಲಾಗ್ರಥಿತಮ್ ಅನ್ಯೋನ್ಯಭಮರಾಕುಲಮ್ ಉದ್ಧೂತಮ್ ವನಮ್ ಇವ ಆಸೀತ್ ||

||Sloka meanings||
ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಾಲಾಗ್ರಥಿತಮ್ -
Linked to each other like a chain
ಸಂಸಕ್ತ ಕುಸುಮೋಚ್ಚಯಮ್ -
like flowers on a string
ವ್ಯತಿವೇಷ್ಟಿತ ಸುಸ್ಕಂಧಂ -
tangled together with strong joints
ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಭ್ರಮರಾಕುಲಮ್ -
with bees swarming
ರಾವಣಸ್ಯ ತತ್ ಸ್ತ್ರೀವನಂ -
that Ravana's forest of women
ಮಾಘವೇ ಮಾಸೇ -
in the month of Magha
ವಾಯುಸೇವನಾತ್ ಉದ್ಧತಮ್ -
shaken by the wind blowing
ಫುಲ್ಲಾನಾಮ್ ಲತಾನಾಮ್ -
blooms and creepers
ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಾಲಾಗ್ರಥಿತಮ್ -
linked to one another like a garland
ಅನ್ಯೋನ್ಯಭಮರಾಕುಲಮ್ -
like a swarm of bees
ಉದ್ಧತಮ್ ವನಮ್ ಇವ -
like a thicket shaken

||Sloka summary||

"Linked to each other like a chain like flowers on a string, tangled together with strong joints like bees swarming, that garden of women was like a garden of creepers with swarming bees and the blooms being blown by the wind with the creepers linked to each other."||9.65||

||Sloka 9.66||

ಉಚಿತೇಷ್ವಪಿ ಸುವ್ಯಕ್ತಂ ನ ತಾಸಾಂ ಯೋಷಿತಾಂ ತದಾ|
ವಿವೇಕಶ್ಶಕ್ಯ ಆಧಾತುಂ ಭೂಷಣಾಙ್ಗಾಮ್ಬರಸ್ರಜಾಮ್||9.66||

ಸ||ತದಾ ತಾಸಾಂ ಯೋಷಿತಾಮ್ ಭೂಷಣಾಂಗಾಂಬರ ಸ್ರಜಾಮ್ ವಿವೇಕಃ ಸುವ್ಯಕ್ತಂ ಆಧಾತುಮ್ ಉಚಿತೇಷ್ವಪಿ ನ ಶಕ್ಯಃ||

||Sloka meanings||

ತದಾ ತಾಸಾಂ ಯೋಷಿತಾಮ್ -
then of those young ones
ಭೂಷಣಾಂಗಾಂಬರ ಸ್ರಜಾಮ್ -
ornaments , limbs, garments, and garlands
ವಿವೇಕಃ ಸುವ್ಯಕ್ತಂ -
even a wise one clearly
ಆಧಾತುಮ್ ಉಚಿತೇಷ್ವಪಿ ನ ಶಕ್ಯಃ -
not possible to tell where which one is placed

||Sloka summary||

"It is not possible to distinguish between the ornaments , garments, limbs and garlands in order to place them in the right spots." ||9.66||

||Sloka 9.67||

ರಾವಣೇಸುಖಸಂವಿಷ್ಟೇ ತಾ ಸ್ಸ್ತ್ರಿಯೋ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭಾಃ|
ಜ್ವಲನ್ತಃ ಕಾಞ್ಚನಾ ದೀಪಾಃ ಪ್ರೈಕ್ಷಂತಾಽನಿಮಿಷಾ ಇವ||9.67||

ಸ|| ರಾವಣೇ ಸುಖಸಂವಿಷ್ಟೇ ವಿವಿಧಪ್ರಭಾಃ ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಜ್ವಲಂತಃ ಕಾಂಚನಾಃ ದೀಪಾಃ ಇವ ಅನಿಮಿಷಾಃ ಪ್ರೇಕ್ಷಂತ ಇವ ಆಸೀತ್||

Rama Tilaka says - ರಾವಣೇ ಸುಖಸಂವಿಷ್ಟೇ ಸುಪ್ತೇ ಸತೀ ಇತ್ಯರ್ಥಃ,ಜ್ವಲನ್ತಃ ಕಾಞ್ಚನಾ ದೀಪಾಃ ತದಭಿಮಾನಿ ದೇವ ವಿಶೇಷಾಃ ಅನಿಮಿಷಾ ನಿಮೇಷರಹಿತಾಃ, ಸನ್ತಃ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭಾಃ ತಾಂ ರಾವಣಸಂಬನ್ಧಿನೀಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಪ್ರೇಕ್ಷನ್ತೇ , ಏತೇನ ರಾವಣ ಜಾಗರಣ ಸಮಯೇ ತತ್ ಸ್ತ್ರೇ ದರ್ಶನಂ ದೇವಾನಾಮಪಿ ಸುದುರ್ಲಭಃ ಇತಿ ವ್ಯಙ್ಜಿತಂ. ತೇನ ರಾವಣ ಪ್ರತಾಪಾತಿಶಯಃ ಸೂಚಿತಮ್ |

||Sloka meanings||

ರಾವಣೇಸುಖಸಂವಿಷ್ಟೇ -
While Ravana was sleeping happily
ವಿವಿಧಪ್ರಭಾಃ ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ -
women of different lusters
ಜ್ವಲಂತಃ ಕಾಂಚನಾಃ ದೀಪಾಃ -
glowing golden lamp posts
ಅನಿಮಿಷಾಃ ಪ್ರೇಕ್ಷಂತ ಇವ - as if gazed without winking

||Sloka summary||

"When Ravana was sleeping happily, the different lights burning on the lamp posts seemed to be gazing at the women of different lusters without winking". ||9.67||

Here the implication is that while Ravana is awake not even Gods can dare see his wives; also it is indicating the power of Ravana

||Sloka 9.68||

ರಾಜರ್ಷಿಪಿತೃದೈತ್ಯಾನಾಂ ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ ಚ ಯೋಷಿತಃ|
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಚ ಯಾಃ ಕನ್ಯಾಃ ತಸ್ಯ ಕಾಮವಶಂ ಗತಾಃ||9.68||

ಸ||ರಾಜರ್ಷಿ ಪಿತ್ರುದೈತ್ಯಾನಾಮ್ ಗಂಧರ್ವಾಣಾಂ ಯೋಷಿತಃ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್ ಯಾಃ ಕನ್ಯಾಃ ತಸ್ಯ ಕಾಮವಶಾನುಗತಾಃ ||

||Sloka meanings||

ರಾಜರ್ಷಿ ಪಿತ್ರುದೈತ್ಯಾನಾಮ್ ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ -
of royal sages , ancestral deities, Daityas , Gandharvas
ಯೋಷಿತಃ - women
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್ ಯಾಃ ಕನ್ಯಾಃ
- Rakshasas women
ತಸ್ಯ ಕಾಮವಶಾನುಗತಾಃ
- were infatuated with him

||Sloka summary||

"The women who hailed from families of royal sages, ancestral deities, Daityas, Gandharvas and Rakshasis too gave themselves to him, being infatuated with him." ||9.68||

||Sloka 9.69||

ಯುದ್ಧಕಾಮೇನ ತಾ ಸ್ಸರ್ವಾ ರಾವಣೇನ ಹೃತಾ ಸ್ತ್ರಿಯಃ|
ಸಮದಾ ಮದನೇನೈವ ಮೋಹಿತಾಃ ಕಾಶ್ಚಿದಾಗತಾಃ||9.69||

ಸ|| ಸರ್ವಾಃ ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಯುದ್ಧಕಾಮೇನ ರಾವಣೇನ ಹೃತಾಃ ಸಮದಾಃ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ಮದನೇನ ಮೋಹಿತಾಃ ಏವ ಆಗತಾಃ||

||Sloka meanings||

ಸರ್ವಾಃ ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ -
all those women
ಯುದ್ಧಕಾಮೇನ ರಾವಣೇನ ಹೃತಾಃ -
won over in battle by Ravana who loves fighting battles
ಸಮದಾಃ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ಮದನೇನ ಮೋಹಿತಾಃ ಏವ ಆಗತಾಃ-
some came on their own blinded by lust

||Sloka summary||

"All of those women were won over in a battle by Ravana , some came on their own blinded by lust"||9.69||

||Sloka 9.70||

ನ ತತ್ರ ಕಾಚಿತ್ ಪ್ರಮದಾ ಪಸಹ್ಯ
ವೀರ್ಯೋಪಪನ್ನೇನ ಗುಣೇನ ಲಬ್ಧಾ|
ನ ಚಾನ್ಯಕಾಮಾಪಿ ನ ಚಾನ್ಯಪೂರ್ವಾ
ವಿನಾ ವರಾರ್ಹಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಂ ತಾಮ್||9.70||

ಸ|| ವರಾರ್ಹಂ ತಾಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಂ ವಿನಾ ತತ್ರ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ಪ್ರಮದಾ ವೀರ್ಯೋಪಪನ್ನೇನ ಗುಣೇನ ಪ್ರಸಹ್ಯ ಲಬ್ಧಾ ನ ಅನ್ಯಕಾಮಾಪಿ ಚ ನ ಅನ್ಯಪೂರ್ವಾಚ ನ ||

||Sloka meanings||

ವರಾರ್ಹಂ ತಾಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಂ ವಿನಾ -
excepting for virtuous Sita
ತತ್ರ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ಪ್ರಮದಾ ವೀರ್ಯೋಪಪನ್ನೇನ ಪ್ರಸಹ್ಯ ಲಬ್ಧಾ ನ
- no woman was obtained by his valor forcibly
ಗುಣೇನ - by virtues only
ಅನ್ಯಕಾಮಾಪಿ ಚ ನ -
not one was in love with another
ಅನ್ಯಪೂರ್ವಾಚ ನ -
no one was in love with another before

||Sloka summary||

"Except for the revered daughter of Janaka, none of the women were obtained by his valor forcibly. They were not in love with another , nor were they married earlier." ||9.70||

||Sloka 9.71||

ನ ಚಾಕುಲೀನಾ ನ ಚ ಹೀನರೂಪಾ
ನಾದಕ್ಷಿಣಾ ನಾನುಪಚಾರಯುಕ್ತಾ|
ಭಾರ್ಯಾಭವತ್ತಸ್ಯ ನ ಹೀನಸತ್ತ್ವಾ
ನ ಚಾಪಿ ಕಾನ್ತಸ್ಯ ನ ಕಾಮನೀಯಾ||9.71||

ಸ|| ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಅಕುಲೀನಾ ನ ಚ ಅಭವತ್ | ಹೀನರೂಪಾಚ ನ | ಅದಕ್ಷಿಣಾ ಚ ನ | ಅನುಪಚಾರಯುಕ್ತಾ ಚ ನ || ಹೀನಸತ್ತ್ವಾ ಚ ನ | ಕಾನ್ತಸ್ಯ ನ ಕಾಮನೀಯಾ||

||Sloka meanings||

ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಅಕುಲೀನಾ ನ -
none among his wives was not born of a noble family
ಹೀನರೂಪಾಚ ನ -
none lacked beauty, none was unkind.
ಅದಕ್ಷಿಣಾ ಚ ನ -
none was unkind
ಹೀನಸತ್ತ್ವಾ ಚ ನ -
none was lacking in courtesy
ಕಾನ್ತಸ್ಯ ನ ಕಾಮನೀಯಾ -
none not lovable for the lover.

||Sloka summary||

"None among them was not born of a noble family. None lacked beauty. None was unkind. None was lacking in courtesy. None not lovable for the lover."||9.71||

We recap what we heard so far.

In that search of Sita , Hanuman sees , "ಸಹಸ್ರ ವರನಾರೀಣಾಂ" - thousands of women in that royal palace. What kind of women? All women of superior breeding, all of whom are desirous of his company. None of whom have been brought by force against their will, except for Sita, who was brought by force against her will.

Here we hear the echo of a thought. One may think of many good things and do the good things too. But one bad deed is enough to destroy the power of all good deeds done. The mind which it is not focused on one thought, the mind which muses along many thought lines, will utterly fail in the search of "Self", hidden within the five sheaths.

Poet describes all the women of Ravana's harem. They are all women of noble bearing. They may have come of their own free will. But by kidnapping Sita in a helpless condition, and bringing her by force all the merits of Ravana have been lost.

Hanuman keeps musing.

"None among the women has been won over through force. All of them have been won over by his virtues. None among them came here after being the lover of someone else. None among them is devoted to someone else. None who is not desirable", and so on.

||Sloka 9.72||

ಬಭೂವ ಬುದ್ಧಿಸ್ತು ಹರೀಶ್ವರಸ್ಯ
ಯದೀದೃಶೀ ರಾಘವ ಧರ್ಮಪತ್ನೀ|
ಇಮಾ ಯಥಾ ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ಭಾರ್ಯಾಃ
ಸುಜಾತಮಸ್ಯೇತಿ ಹಿ ಸಾದುಬುದ್ಧೇಃ||9.72||

ಸ|| ಇಮಾಃ ರಾಕ್ಷಸರಾಜಭಾರ್ಯಾಃ ಯಥಾ ರಾಘವಪತ್ನೀ ಈದೃಶೀ ಅಸ್ಯ ಸುಜಾತಮ್ ಇತಿ ಸಾಧುಬುದ್ಧೇಃ ಹರೀಶ್ವರಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿಸ್ತು ಬಭೂವ ||

||Sloka meanings||

ಇಮಾಃ ರಾಕ್ಷಸರಾಜಭಾರ್ಯಾಃ ಯಥಾ -
like these Rakshasa wives
ರಾಘವಪತ್ನೀ ಈದೃಶೀ -
wife of Raghava was in a similar position
ಅಸ್ಯ ಸುಜಾತಮ್ ಇತಿ -
his life would have been worthwhile
ಸಾಧುಬುದ್ಧೇಃ ಹರೀಶ್ವರಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿಸ್ತು -
thus wise Hanuman thought

||Sloka summary||

"Hanuman thought , if the wife of Raghava born of good family could stay (with her husband) like the wives of this Rakshasa king , his life would have been worthwhile

Hanuman's train of thoughts continues.
"...
ಯದೀದೃಶೀ ರಾಘವಧರ್ಮಪತ್ನೀ|
ಇಮಾ ಯಥಾ ರಾಕ್ಷಸರಾಜಭಾರ್ಯಾ
ಸುಜಾತಮಸ್ಯೇತಿ ಹಿ ಸಾದುಬುದ್ಧೇಃ||9.72||

"If the wife of Raghava lived like the wives of the Rakshasa king, the life of the Rakshasa king would have been worthwhile ( ಸುಜಾತಮ್") .

There is a coarse thought echoing through the construction of this sentence, in equating the satisfied wives of the Rakshasa king with Sita. The thought of that possibility occurs to Hanuman also.
We see that in the very next sloka saying "punaScha.." thinking again.

||Sloka 9.73||

ಪುನಶ್ಚ ಸೋಽಚಿಂತಯ ಧಾರ್ತರೂಪೋ
ಧ್ರುವಂ ವಿಶಿಷ್ಟಾ ಗುಣತೋ ಹಿ ಸೀತಾ|
ಅಧಾಯ ಮಸ್ಯಾಂ ಕೃತವಾನ್ ಮಹಾತ್ಮಾ
ಲಙ್ಕೇಶ್ವರಃ ಕಷ್ಟ ಮನಾರ್ಯಕರ್ಮ||9.73||

ಸ||ಸಃ ಆತ್ತರೂಪಃ ಪುನಶ್ಚ ಅಚಿನ್ತಯತ್ ಸೀತಾ ಧ್ರುವಂ ಗುಣತಃ ವಿಶಿಷ್ಠಾ ಅಥ ಮಹಾತ್ಮಾ ಅಯಂ ಲಙ್ಕೇಶ್ವರಃ ಅಸ್ಯಾಂ ಅನಾರ್ಯಂ ಕೃತವಾನ್ ಕಷ್ಟಮ್||

||Sloka meanings||

ಸಃ ಆತ್ತರೂಪಃ ಪುನಶ್ಚ ಅಚಿನ್ತಯತ್ -
Assuming his true form once again he thought
ಸೀತಾ ಧ್ರುವಂ ಗುಣತಃ ವಿಶಿಷ್ಠಾ-
Sita surely superior by her virtues
ಮಹಾತ್ಮಾ ಅಯಂ ಲಙ್ಕೇಶ್ವರಃ -
this king of Lanka
ಅಸ್ಯಾಂ ಅನಾರ್ಯಂ ಕೃತವಾನ್ ಕಷ್ಟಮ್-
has indeed committed an ignoble act

||Sloka summary||

Assuming his true form once again he thought. "Sita is surely superior (to all) by her virtues. The king of Lanka has indeed committed an ignoble act" ||9.73||

In the earlier Sloka Hanuman mused saying,
"If the wife of Raghava lived like the wives of the Rakshasa king, the life of the Rakshasa king would have been worthwhile ( ಸುಜಾತಮ್") .

Hanuman's thinking was that if the abduction of Sita was not done and Sita remained to be with Rama only, then Ravana would not face. the destruction which he is sure to face now.

But there is a coarse thought echoing through the construction of this sentence, in equating the satisfied wives of the Rakshasa king with Sita. The thought of that possibility occurs to Hanuman also.
and he thinks again and clears his thoughts.

But first we shall see the three possible coarse constructs.

1 "Even before the Svayamvara with Rama, if Sita chose Ravana his life would have been worthwhile", this thought could not have occurred to Hanuman, who was called "ಸಾದುಬುದ್ಧಿ" by the poet.

2 "Just like these Rakshasa wives were living in delight with their husband, if Sita, not having been kidnapped, was living in delight with Rama, then this Rakshasa's life would have been worthwhile". This could be one other thought.

3 The third thought is -"Just like the kidnapping of Sita by this Rakshasa, if the Rakshasa's wives too were kidnapped, then his life would have been a worthwhile lesson.

It is interesting to note the commentary of Govindaraja in Tika Traya.

Govindaraja says.. ಅಥ ಸಃ ಹನುಮಾನ್| ಸೀತಾ ಗುಣತಃ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯಾದಿ ಗುಣತಃ ವಿಶಿಷ್ಠಾ ಹಿ| ಅಸ್ಯಾಮ್ ಏತತ್ ವಿಷಯೇ ಮಹಾತ್ಮಾ ಮಹಾಕುಲಪ್ರಸೂತೋಽಪಿ ಅಯಂ ಲಙ್ಕೇಶ್ವರಃ ಅನಾರ್ಯಕರ್ಮ ಅಪಹರಣರೂಪಂ ಕರ್ಮಕೃತವಾನ್ ಕಷ್ಟಂ ಇತಿ ಆತ್ತ ರೂಪಃ ಅತ್ಯನ್ತಮ್ ಆರ್ತಃ "ಪ್ರಶಸಾಯಾಂ ರೂಪಪ್" ಪುನಶ್ಚಾಚಿನ್ತಯತ್| ವೈದೇಹ್ಯಾಃ ಧೃಢವ್ರತತ್ವಾತ್ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯಭಙ್ಗೋ ನ ಭವೇತ್ ಅಪಿ ತು ಮಿಥ್ಯಾಪವಾದಂ ಏವಂ ಉತ್ಪಾದಿತವಾನ್ ಇತಿ ಭೃಶಂ ದುಃಖಿತಃ ಸನ್ ಚಿನ್ತಿತವಾನ್ ಇತ್ಯರ್ಥಃ |

Govindaraja also says in his Tika - 'ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ಪತ್ನೀವತ್ ಸೀತಾ ಸ್ವಭರ್ತ್ರಾಸಂಗತಾ ಚೇತ್ ಸೀತಾಪಹರಣಂ ನ ಕೃತ್ವಾನ್ ಚೇತ್ ಅಸ್ಯ ಸುಜಾತಂ ಇತ್ಯುಕ್ತಂ'.
that like the wives of Ravana, Sita was living happily with her husband, and the abduction of Sita did not happen, his ( Ravana's) life would have been worthwhile.

Hanuman would have felt the false construct in his thoughts so thought himself again. Hanuman himself felt that though there is no question about the devotion of Sita for her husband , by comparing Sita with the wives of Ravana he created a false equivalence. Feeling sorry for himself for that thought "ಪುನಶ್ಚ ಚಿನ್ತಯತ್ ಆತ್ತ ರೂಪಃ". Hanuman thought again.

'ಪುನಶ್ಚ ಸೋಽಚಿಂತಯದಾರ್ತರೂಪಃ
ಧೃವಂ ವಿಶಿಷ್ಟಾ ಗುಣತೋ ಹಿ ಸೀತಾ ' ||9-73||

Although there is no blemish in Hanuman , the construct of his momentary thought has those faulty echoes. This possibility occurred to Hanuman himself and he thinks again. Hanuman says to himself. " Sita is far superior to these women in character". The Rakshasa king , acting in an ungentlemanly way, has acted cruelly towards this virtuous woman".

Sita is on a different pedestal, and none among the thousands of Ravana's wives can be compared to Sita.

In Gita at one point Krishna says the following.

"ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಸಹಸ್ರೇಷು ಕಶ್ಚಿದ್ಯದತಿ ಸಿದ್ಧಯೇ|
ಯತತಾಮಪಿ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಕಶ್ಚಿನ್ಮಾ ವೇತ್ತಿ ತತ್ತ್ವತಃ"|| (ಗೀತ 7.03)

Among thousands of people only one may try for search for "Self". Among those who try only few will be able to go ahead. Even among those who move forward, only one may be able to understand Supreme being.

On a similar token , among the many "ವರನಾರೀಣಾಂ "in that harem of Ravana, none had the thought of leaving Ravana. They did not have the knowledge of any other desirable one and were lost in the opulence in the world of Ravana.

Only Sita was able to see through the wealth of Ravana. Rejecting that , she longs for SriRama.

Everybody will not get the desire to go in search of Self: Among thousands one may get the idea of "Searching for Self" That one is "mumukshu".
He is the seeker

From this it is clear , to be a seeker is a very difficult proposition. The obstacles to be overcome in order to become a seeker are many. They have been very well described in this Sarga. Those are the visible forms of the opulence in the palace of Ravana. Those are also seen as the best of women in the harem of Ravana.

This is also what we hear in the "Tattva Dipika" of Appalacharyulu garu and Tika Traya too.

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ
ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ನವಮಸ್ಸರ್ಗಃ||

Thus the ninth Sarga of Sundarakanda in Ramayan , the first ever poem written by Valmiki ends||

||ಓಮ್ ತತ್ ಸತ್||

 

 

 

 

|| om tat sat||